ด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
อาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)

บทคัดย่อ

พ่อแม่พันธุ์ปลามันที่ใช้ในการศึกษารวบรวมจากแม่น้ำแหง บริเวณบ้านทัพม่าน อำเภอนาน้อย จังหวัดน่าน ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2544 จากนั้นนำมาคัดเลือกปลาที่มีไข่และน้ำเชื้อสมบูรณ์เต็มที่ มาทดลองเพาะพันธุ์ผสมเทียม เพื่อเปรียบเทียบการใช้ฮอร์โมนจากต่อมใต้สมอง และฮอร์โมนสังเคราะห์ buserelin acetate ร่วมกับยาเสริมฤทธิ์ domperidone 10 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ในอัตราความเข้มข้นต่าง ๆ กัน ฉีดให้แม่ปลาเพียงครั้งเดียว โดยใช้ฮอร์โมนจากต่อมใต้สมอง 3 ระดับ คือ 0.5, 1.0 และ 1.5 โดส และใช้ฮอร์โมนสังเคราะห์ 5 ระดับ คือ 10, 15, 20, 25 และ 30 ไมโครกรัมต่อกิโลกรัม ชุดควบคุมฉีดด้วยน้ำกลั่น ผลการทดลองพบว่า ฮอร์โมนจากต่อมใต้สมองและจากฮอร์โมนสังเคราะห์สามารถกระตุ้นให้แม่ปลาทุกชุดการทดลองตกไข่ได้ในเวลา 4 ชั่วโมง 20 นาที ถึง 4 ชั่วโมง 38 นาที หลังจากฉีดฮอร์โมน ในขณะที่แม่ปลาในชุดควบคุมไม่ตกไข่ ผลการทดลองโดยสรุปพบว่า แม่ปลาที่ฉีดกระตุ้นด้วยฮอร์โมนจากต่อมใต้สมองในอัตรา 0.5, 1.0 และ 1.5 โดส มีอัตราการปฏิสนธิเฉลี่ยเท่ากับ 92.07+1.02, 86.00+2.46 และ 88.23+0.64 เปอร์เซ็นต์ อัตราการฟักเฉลี่ยเท่ากับ 97.10+1.85, 97.00+1.73 และ 94.67+0.58 เปอร์เซ็นต์ และมีอัตรารอดตายเฉลี่ยเท่ากับ 90.24+11.71, 89.65+9.59 และ 93.76+1.22 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ แม่ปลาที่ฉีดด้วยฮอร์โมนสังเคราะห์ในอัตรา 10, 15, 20, 25 และ 30 ไมโครกรัม/กิโลกรัม มีอัตราการปฏิสนธิเฉลี่ยเท่ากับ 92.00+1.82, 88.90+0.10, 92.43+3.09, 89.17+3.55 และ 86.90+2.46 เปอร์เซ็นต์ อัตราการฟักเฉลี่ยเท่ากับ 97.17+1.89, 97.17+1.80, 97.00+1.73, 98.17+0.29 และ 97.10+1.85 เปอร์เซ็นต์ และมีอัตรารอดตายเฉลี่ยเท่ากับ 91.37+8.38, 91.54+6.87, 97.01+2.30, 96.41+2.96 และ 96.90+1.74 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ เมื่อวิเคราะห์ทางสถิติ พบว่าอัตราการปฏิสนธิเฉลี่ย อัตราการฟักเฉลี่ย และอัตรารอดเฉลี่ย ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ (p>0.05) ในแต่ละกลุ่มของฮอร์โมน

จากการศึกษาทางด้านการพัฒนาของคัพภะและลูกปลาวัยอ่อน พบว่าไข่ปลามันเป็นไข่ครึ่งจมครึ่งลอย ลักษณะกลมมีสีขาวอมเหลือง ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.49-0.55 มิลลิเมตร ฟักออกเป็นตัวภายใน 18-19 ชั่วโมง ที่อุณหภูมิน้ำ 26.5-28.0 องศาเซลเซียส ลูกปลามีความยาวเฉลี่ย 4.0-4.5 มิลลิเมตร พัฒนามีรูปร่างเหมือนตัวเต็มวัย เมื่ออายุได้ 40 วัน หรือเมื่อมีความยาว 27.5 มิลลิเมตร เมื่อนำลูกปลามันอายุ 6 วัน มาทดลองอนุบาลด้วยอัตราความหนาแน่นที่ต่างกัน คือ 2,500, 5,000 และ 7,500 ตัวต่อลูกบาศก์เมตร ในตู้กระจกพบว่า ทั้งน้ำหนักและความยาวเฉลี่ย มีความแตกต่างกันทางสถิติ (p<0.05) โดยเมื่ออนุบาลเป็นระยะเวลา 45 วัน พบว่าลูกปลาที่อนุบาลในอัตราความหนาแน่น 2,500 และ 7,500 ตัวต่อลูกบาศก์เมตร มีน้ำหนักและความยาวเฉลี่ยแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) แต่ไม่แตกต่างกันทางสถิติ (p>0.05) กับที่ 5,000 ตัวต่อลูกบาศก์เมตร โดยมีน้ำหนักและความยาวเฉลี่ยเท่ากับ 0.1169+ 0.0240, 0.0946+0.0155, 0.0694+0.0039 กรัม และ 2.0967+0.1936, 1.9096+0.0655 และ 1.6747+0.0307 เซนติเมตร ตามลำดับ สำหรับอัตรารอดตายทั้งสามชุดการทดลองมีค่าเฉลี่ยไม่แตกต่างกันทางสถิติ (p>0.05) โดยมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 93.67+0.95, 94.17+1.70 และ 95.81+0.77 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ

คำสำคัญ: ปลามัน การเพาะพันธุ์ การอนุบาล

การเพาะและอนุบาลปลามัน
BREEDING AND NURSING OF Garra parvifilum Fowler

วิวัฒน์ ปรารมภ์ 1 Wiwat Prarom 1
พงษ์พันธ์ สุนทรวิภาต 2 Phongpan Soonthronvipat 2
วิจักษ์ ขุนพลช่วย 1 Wichak Khunpholchuay 1
สถานีประมงน้ำจืดจังหวัดน่าน 1 Nan Inland Fisheries Station1
สำนักงานประมงจังหวัดเชียงใหม่ 2 Chiangmai Provincial Fishery Office1

Abstract

A study of artificial breeding of Garra parvifilum Fowler, was conducted to investigate effects of natural hormone extracted from pituitary grand (PG) and buserelin acetate (Bus) on spawning duration, bodyweight loss, fertilization and hatching percentages. Embryonic development and larval rearing were included. Brood stock were caught from Hang River at Tapman Village, Na –noi district, Nan Province, in June, 2001. Various doses of hormone 0.5, 1.0, 1.5 of PG and 10, 15, 20, 25, 30 ?g/kg of Bus plus 10 mg/kg of domperidone were used.

The result showed that in the control treatment did not have any response but the others spawned within 4 h 20 min to 4 h 38 min. The average of fertilization rate of 0.5, 1.0, 1.5 d of PG and 10, 15, 20, 25, 30 ?g/kg of Bus were 92.07+1.02%, 86.00+2.46%, 88.23+0.64%, 92.00+1.82%, 88.90+0.10%, 92.43+3.09%, 89.17+3.55% and 86.90+2.46%, respectively. Average hatching percentage of 0.5, 1.0, 1.5 d of PG and 10, 15, 20, 25, 30 ?g/kg of Bus were 97.10+1.85%, 97.00+1.73%, 94.67+0.58%, 97.17+1.89%, 97.17+1.80%, 97.00+1.73%, 98.17+0.29% and 97.10 + 1.85%, respectively. Average survival rate of 0.5, 1.0, 1.5 d of PG and 10, 15, 20, 25, 30 ?g/kg of Bus were 90.24+11.71%, 89.65+9.59%, 93.76+1.22%, 91.37+8.38%, 91.54+6.87%, 97.01+2.30%, 96.41+2.96% and 96.90+1.74%, respectively. However, there were no statistically difference among treatment within the group of hormone on fertilization rates, hatching rates and survival rates.

The eggs of Garra parvifilum Fowler are semi buoyant with ivory color, round-shape, and 0.49-0.55 mm in diameter. At water temperature between 26.5-28.0 ?C, the eggs hatched within 18-19 hrs. Newly hacthed fry had average between 4-4.5 mm. Post larval period was 40 days with average lenght 27.5 mm. At the end of nursing period the average length and average weight of fry stocked at the densities of 2,500, 5,000 and 7,500 fries/m3 were 2.0967+0.1936, 1.9096+0.0655, 1.6747+0.0307 cm and 0.1169 +0.0240, 0.0946+0.0155, 0.0694+0.0039 g, respectively. Fry stocked at the density of 2,500 fries/m3 showed statistically higher than stocked at 7,500 fries/m3 (p<0.05) but no significantly different between of stock at 2,500, 5,000 fries/m3 and 5,000, 7,500 fries/m3 (p>0.05). The survival rate were 93.67+0.95%, 94.17+1.70% and 95.81+0.77%, respectively. No statistical difference were found among the survival rate (p>0.05) of fry.

 

Keywords: Garra parvifilum Fowler, Breeding, Nursing