อาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
ด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา

มักจะได้ยินคำถามจากผู้ที่มาเยี่ยมชมเต่าที่ศูนย์อยู่บ่อยๆว่า เต่าตัวนี้อายุกี่ปีครับ (คะ) แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่าเต่าตัวนี้อายุกี่ปี ดูจากส่วนไหนได้บ้างครับ (คะ) เมื่อได้ยินคำถาม ผู้เขียนจึงไม่ชักช้ารีรอ รีบหาข้อมูลทันทีทันใด วันหลังไม่ต้องรอให้ผู้เข้าเยี่ยมชมถามละอธิบายเสียก่อนทันทีเลย

เอาล่ะ....เรามาดูกันว่านับอายุเต่ากันอย่างไร ดูจากส่วนไหนได้บ้าง ไม่ต้องมาหลอกให้ยากเหมือนคนสมัยนี้ อายุปาเข้าไปหลายวันแล้วแต่คุณเธอยังดูละอ่อนเสียเหลือเกิน หน้าตาก็ยังเต่งตึง ผิวพรรณก็ดูนวลเนียนสดใส รอยตีนต่างๆก็ไม่มีให้เห็น แถมยังหลอกให้เพศตรงข้ามมารักมาหลงไหลคลั่งไคล้ได้สบายๆ โดยไม่สงสัยเลยว่าอายุพี่แกเหลืออีกไม่นานนักแล้ว แต่พอแอบเปิดกระเป๋าดูบัตรประชาชนต้องร้องว่า อุ๊ย...ตาย...ว๊าย...กรี๊ด...เราเสร็จคุณลุง คุณป้า เสียแล้ว ไม่น่าเลยเรา นึกว่าคุณเธอเพิ่งวัยเบญจเพส ยังดูเอ๊าะๆอยู่เลย ดูไม่ออกเลยว่าอายุคุณเธอไปไกลมากแล้ว เรานี่ช่างตาถั่วซะจริงๆ แต่จะโทษตัวเองก็ไม่ได้หรอกนะคะ เพราะปัจจุบันนี้เทคโนโลยีต่างๆก้าวหน้าไปไกลมาก แพทย์ก็มีความเชี่ยวชาญสามารถเปลี่ยนจากคนแก่ให้กลายเป็นคนหนุ่ม เปลี่ยนจากคนขี้เหร่ให้กลายเป็นคนสวย เปลี่ยนจากคนดำให้กลายเป็นคนขาวได้ อีกทั้งเครื่องสำอางประทินผิวที่หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นทรีทเมนต์บำรุงผิวเพื่อผิวขาวใสเนียนนุ่น โบท็อกซ์ลดเลือนริ้วรอยให้คุณดูอ่อนกว่าวัย เลเซอร์ให้ผิวกระจ่างใส และเซลล์บำบัดคืนความอ่อนเยาว์ ฯลฯ โอ๊ย...เยอะแยะไปหมดที่จะทำให้คุณดูอ่อนวัย สดใส ซาบซ่า ขอให้มีเงินเสียอย่างรับรองคุณจะสวยอ่อนวัยได้ยาวนาน หลอกหลอนคนที่พบเห็นได้สบายๆว่าหนูอายุยังน้อยอยู่นะจ๊ะคุณพี่ขา หรือผมยังดูไม่แก่เลย ต่างกับเจ้าเต่าที่เดินต้วมเตี้ยมอยู่แถวนี้ จะหลอกว่าอายุยังน้อยหรืออายุมากแล้วเห็นทีจะหลอกยากสักหน่อย เพราะมีร่องรอยของกาลเวลาที่ผ่านมาให้เห็นอยู่ว่าได้ลืมตาอ้าปากมองโลกมานานแค่ไหนแล้ว ผ่านประสบการณ์มากน้อยเพียงใด เอาล่ะ...ถ้าใครอยากรู้ว่าเขานับอายุเต่ากันอย่างไร เชิญอ่านบทความต่อไปนี้ได้เลยค่ะ

 

ภาพจาก http://www.nicaonline.com/

                ลักษณะเด่นของเต่าอย่างหนึ่งก็คือ “กระดอง” ซึ่งกระดองจะเชื่อมรวมต่อเข้ากับกระดูกสันหลัง กระดูกซี่โครง กระดูกหน้าอก และกระดูกหัวไหล่บางส่วน ทำให้กระดูกเหล่านี้ถูกยึดติดกับกระดอง ทั้งกระดองหลังและกระดองท้องของเต่า ไม่เหมือนกับสัตว์ชนิดอื่นๆเต่าไม่สามารถแยกตัวเองออกจากกระดองได้ เพราะว่ากระดองจะเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างกระดูก กระดองยึดทั้งกระดูกสันหลัง และกระดูกซี่โครงของเต่าเอาไว้ ฉะนั้น ถ้าแกะกระดองออกมาตอนที่เต่ายังมีชีวิตอยู่เต่าก็จะตายแน่นอนเลย อย่าเชียวนะคะ!!!   จากลักษณะเช่นนี้ส่งผลให้ส่วนของลำตัวเคลื่อนไหวโดยอิสระไม่ได้ ทำให้เต่าสูญเสียความยืดหยุ่นในการเคลื่อนไหวไป การเคลื่อนไหวแค่ละครั้งดูเหมือน เทอะทะ หนัก เหนื่อย ยากลำบาก เพราะถ้ากระดูกสันหลังเคลื่อน ก็หมายถึงกระดองหลังและกระดองท้องต้องเคลื่อนไปด้วยมองดูกลายเป็น เชื่องช้า อุ้ยอ้าย ซึ่งเป็นลักษณะจำเพาะของเต่าที่แตกต่างไปจากสัตว์เลื้อยคลาน และสัตว์ที่มีกระดูกสันหลังในชั้นอื่นๆ ดูแล้วก็น่าสงสารเต่าซะเหลือเกินนะคะ จะวิ่งหนีเอาตัวรอดก็วิ่งไม่ทันใครเขา จะกระโดดหนีก็ทำไม่ได้เพราะกระดองหนักซะขนาดนั้น อย่าว่าแต่จะกระโดดเลย เดินยังไม่ค่อยจะไหว จะไปกัดต่อสู้กับสัตว์อื่นก็ไม่มีเขี้ยวเล็บที่จะสู้กับใครได้ จึงจำเป็นต้องมีกระดองแข็งๆหนาๆเอาไว้เป็นเกราะป้องกันตัวแทน กระดองเต่าเป็นโครงร่างปกคลุมลำตัวเอาไว้สำหรับซ่อนตัวเวลามีอันตรายหรือยามตกใจเต่าก็จะหดหัว หดขา หดหาง เข้าไปในกระดอง เพื่อป้องกันไม่ให้ศัตรูทำอันตรายได้ง่ายๆ กระดองเปรียบเสมือนโล่แข็งๆนั่นเอง อย่างไรก็ตามยังมีเต่าบางชนิด เช่น เต่าปูลู เต่าคอยาว เต่าอัลลิเกเตอร์ ที่ไม่สามารถหดหัว ขา และหาง เข้าภายในกระดองได้ จึงจำเป็นต้องมีการปรับตัวด้านอื่นๆเพื่อความอยู่รอดโดยการพรางตัวให้คล้ายธรรมชาติมากที่สุด ทำให้ศัตรูมองเห็นได้ยาก ส่วนเต่าอัลลิเกเตอร์นอกจากจะพลางตัวแล้วจะชอบอยู่นิ่งๆไม่ค่อยเคลื่อนไหว ศัตรูจึงมองเห็นได้ยาก และเป็นเต่าที่มีความดุร้ายมาก ฉกกัดอย่างรวดเร็วเมื่ออาหารเข้ามาใกล้ปากหรือศัตรูเข้ามาใกล้ตัว มีกรามที่แข็งแรงและมีพลัง และนี่ก็เป็นการปรับตัวของเต่าชนิดต่างๆเพื่อความอยู่รอดนั่นเอง

                โดยปกติแล้วเต่าเป็นสัตว์ที่ไม่ดุร้าย นอกจากถูกรังแกจึงต้องต่อสู้เพื่อความอยู่รอด สำหรับผู้เขียนคิดว่า การเลี้ยงเต่ามีผลดีกับผู้เลี้ยงในเรื่องอารมณ์ การผ่อนคลายต่างๆได้ดี ทำให้ผู้เลี้ยงมีอารมณ์เย็น ใจเย็น ลดความดุดัน ก้าวร้าว ลดความรีบเร่ง รีบร้อนลงได้ เพราะเวลาให้อาหารเต่า กว่าเต่าจะเดินมาถึงอาหาร กว่าจะกัดกินอาหารแต่ละคำ ค่อยๆกัด ค่อยๆเคี้ยว ค่อยๆกลืน กินไปเรื่อยๆกินได้ทั้งวัน ผู้เลี้ยงนั่งมอง นั่งดูด้วยความใจเย็น ปล่อยให้เวลาผ่านไปเรื่อยๆ เต่ายังกินอาหารไม่หมดซะที กินอยู่ได้เรื่อยๆ เหมือนกับเราอยู่ใกล้คนอารมณ์เย็น ช้าๆ เรื่อยๆ เปื่อยๆ ทำให้เราอารมณ์เย็น ช้าๆไปด้วย แต่อย่าให้ถึงขนาดกินอาหารช้าอย่างเต่า หรือเดินช้าอย่างเต่านะคะ แบบนั้นคงไม่ไหวแน่ๆ ถ้าใครอยากมีอารมณ์เย็นๆเรื่อยๆ ก็ไปหาเต่ามาเลี้ยงเลยค่ะ แต่อย่าให้มีความผิดในเรื่องพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ.2535 หรืออนุสัญญาไซเตส (CITES) และไม่เป็นภาระเรื่องสถานที่ เรื่องความสะอาด สกปรกเหม็นขี้เต่า จนภรรยาหรือสามีต้องขอเลิก เพราะเหม็นขี้เต่าจนทนไม่ไหว ถ้าเป็นแบบนี้นอกจากอารมณ์จะไม่เย็นแล้ว อาจต้องกลายเป็นฆาตกร ติดคุก ติดตะรางได้อีกต่างหาก ผู้เขียนไม่รับรู้ด้วยนะคะ อิ...อิ...อิ

 กระดองเต่านอกจากเพื่อปกคลุมส่วนต่างๆของร่างกายแล้ว ยังสามารถบ่งบอกถึงอายุของเต่าได้อีกด้วย กระดองเต่าจะขยายขนาดขึ้นตามอายุเต่า กระดองเต่าประกอบด้วยแผ่นเกล็ดชิ้นเล็กๆเชื่อมต่อกันอย่างเป็นระเบียบ แผ่นเกล็ดจะขยายขนาดตามกระดองด้วย ยิ่งเต่าอายุมากกระดองก็จะมีขนาดใหญ่ขึ้น แผ่นเกล็ดบนกระดองหลังของเต่าแต่ละชนิดมีลักษณะแตกต่างกันออกไป แผ่นเกล็ดทำให้เต่ามีสีสันสวยงาม แผ่นเกล็ดที่มีลวดลายสวยงามจะเป็นที่นิยมและเป็นที่ต้องการของผู้ค้าและผู้เลี้ยงเต่า ทำให้เต่ามีราคาแพง รอยที่เราเห็นเป็นวงๆบนแผ่นเกล็ดนี้มีลักษณะคล้ายวงปีของต้นไม้ ซึ่งเราสามารถนับและประมาณอายุของเต่าได้คล้ายๆกับการนับอายุของต้นไม้จากการนับวงปีของต้นไม้นั่นเองค่ะ

                 การนับอายุเต่าเราจะสังเกตเห็นได้ว่า บนกระดองหลังของเต่าแต่ละชนิด จะประกอบด้วยแผ่นเกล็ดเรียงกันเป็นแถว ถ้าเป็นเต่าที่มีอายุน้อยหรืออายุไม่มากนัก จะเห็นแผ่นเกล็ดสีสวยงาม สดใสแวววาว ลวดลายต่างๆรวมทั้งวงปีจะชัดเจน แต่ถ้าเต่าที่มีอายุมาก แก่มาก จะสังเกตได้ยากขึ้น วงจะซ้อนชิดกันมาก การนับอายุจะยากขึ้น การนับอายุเต่านั้นจะนับจากวงข้างในออกมาข้างนอก เริ่มจากวงในสุดตรงกลางของแผ่นเกล็ดที่อยู่บนกระดองหลังของเต่า จะเห็นเป็นวงออกมาเรื่อยๆ ซึ่งนักวิทยาศาสตร์ได้ประเมินไว้ว่า ขนาดของวงปีที่เพิ่มขึ้น 1 วงนั้น เท่ากับจำนวนปีที่เพิ่มขึ้น 1 ปี และอาจจะเดาสภาพความอุดมสมบูรณ์ของเต่าในช่วงอายุต่างๆกันได้อีกด้วย เช่น ถ้าช่วงไหนอาหารการกินอุดมสมบูรณ์วงก็จะกว้าง และถ้าวงแคบก็แสดงว่าช่วงนั้นเต่าหาอาหารได้น้อย ขาดแคลนอาหารจึงทำให้โตช้า แต่การคำนวณอายุของเต่าที่มีอายุมากๆนั้นจะลำบากเพราะการเพิ่มขึ้นของวงปีจะชิดกันมากจนสังเกตได้ยาก และเต่าที่มีอายุมากๆกระดองจะดูเก่ามีริ้วรอย สีสันของกระดองไม่สดใสเหมือนเต่าที่อายุยังน้อย หรือบางครั้งกระดองมีการสึกกร่อน ลักษณะก็จะคล้ายๆกับคนเรานั่นล่ะค่ะ พออายุมากๆเข้า ริ้วรอยต่างๆ ตีนกา ตีนไก่ ก็ปรากฏให้เห็น ความหย่อนยานก็มากขึ้น รอยตกกระ ขี้แมลงวันก็มากขึ้นดูแล้วไม่สวยงาม ไม่สดใสเหมือนวัยรุ่น แรกแย้ม ถ้าสังเกตเห็นลักษณะแบบนี้ก็เดาได้ทันทีเลยว่าเต่าตัวนี้อายุมากแล้วล่ะ แต่จะมากเท่าไหร่ กี่ปี ก็ลองเอาแว่นขยายส่องดูวงปี ก็จะสามารถประมาณอายุเจ้าเต่าตัวนี้ได้เลยล่ะค่ะว่าได้ลืมตาดูโลกมานานกี่ปีแล้ว

โดย: สุวรรณดี ขวัญเมือง,สุชาติ ไกรสุรสีห์,ณัฐชพงศ์ เพชรฤทธิ์ และวิฑารณ์ เจียมตน

         ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืดสตูล