ทรงเสด็จเปิดสถาบันเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งแห่งชาติ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
สำนักพระราชวังประกาศ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร สวรรคต
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
สำนักพระราชวังประกาศ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร สวรรคต
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา

หญ้าทะเล พื้นที่สีเขียวใต้ทะเลสีคราม โดย จำนง ถีราวุฒิถ้าพูดถึงทะเลคงจะปฏิเสธไม่ได้ คนไทยหลายคนคงได้ไปเที่ยวทะเลกันบ้างแล้ว ไม่ว่าจะเป็นทะเลฝั่งอันดามันหรือทะเลฝั่งอ่าวไทยก็ตามแต่ โดยส่วนใหญ่แล้วผู้คนที่ไปเที่ยวทะเล จะไปทำกิจกรรมต่างๆ อาทิเช่น ไปเพื่อพักผ่อนหย่อนใจ บ้างก็เล่นน้ำทะเล บ้างก็กินอาหารสังสรรค์ริมทะเล บ้างก็จับสัตว์น้ำเล่นตามชายหาด เป็นต้น

แต่คงจะน้อยคนนักที่อาจจะนึกถึงพืชชนิดหนึ่งที่สามารถจะเจริญเติบโตได้ในทะเล ซึ่งพืชชนิดนั้นมีประโยชน์มากมายหลายด้านในระบบนิเวศทางทะเล พืชชนิดนั้นคงจะหนีไม่พ้นหญ้าทะเล นั่นเอง

หญ้าทะเลนั้นเป็นพืชที่มีดอกอีกพวกหนึ่ง โดยลักษณะของหญ้าทะเลก็เหมือนกับหญ้าที่ขึ้นอยู่บนบกทั่วไป คือ มีส่วนของลำต้น มีส่วนของใบ มีส่วนของ Rhizome มีระบบรากที่แท้จริง และยังมีท่อลำเลียงภายในลำต้นและใบ แต่หญ้าทะเลก็ยังมีความแตกต่างกับหญ้าบนบกอยู่เหมือนกัน คือ วงจรชีวิตของหญ้าทะเลต้องอยู่ใต้น้ำทั้งหมด จึงทำให้หญ้าทะเลต้องผสมเกสรในน้ำได้ ลักษณะดังกล่าวทำให้หญ้าทะเลเป็นพืชน้ำที่มีดอกเพียงกลุ่มเดียวที่ขึ้นอยู่ในทะเล อีกทั้งยังมีลักษณะสำคัญที่ทำให้หญ้าทะเลแตกต่างจากสาหร่าย คือ หญ้าทะเลสามารถมีดอกที่จะเจริญไปเป็นผลและเมล็ด หญ้าทะเลมีลำต้นเป็นปล้อง ทอดยาวไปตามพื้นดิน โดยจะมีเหง้ายึดติดกับหน้าดินไว้ และมีลำต้นเจริญขึ้นเหนือพื้นดินด้านบน เพื่อทำหน้าที่ในการพยุงใบ บางครั้งเราอาจจะเห็นเป็นข้อปล้อง ซึ่งจะเกิดจากการหลุดร่วงของใบ ส่วนรากของหญ้าทะเล มีหน้าที่ในการค้ำจุนลำต้นและทำหน้าที่ดูดซึมอาหาร หญ้าทะเลสามารถรับสารอาหารได้ดีกว่าพืชบนบก ก็เนื่องจากหญ้าทะเลขึ้นอยู่ในน้ำสามารถดูดซึมอาหารและน้ำผ่านทางรากและการแพร่ผ่านทางใบโดยตรง ส่วนพืชบกนั้นจะได้รับสารอาหารและน้ำโดยการดูดซึมผ่านทางรากเพียงอย่างเดียว

ระบบนิเวศของหญ้าทะเลนั้นมีความสำคัญเป็นอย่างมากต่อปริมาณและชนิดของสัตว์น้ำและบ่งชี้ถึงความอุดมสมบูรณ์ของท้องทะเล เพราะว่าในแหล่งหญ้าทะเลจะเป็นแหล่งอนุบาล แหล่งหากิน แหล่งเจริญเติบโต และเป็นแหล่งหลบภัยของสัตว์น้ำวัยอ่อน นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งอาหารของสัตว์ทะเลหายาก เช่น พะยูน และเต่าทะเล ในประเทศไทย พบหญ้าทะเลอยู่ 12 ชนิด โดยฝั่งทะเลอ่าวไทยพบหญ้าทะเล 12 ชนิด ในทะเลฝั่งอันดามันพบหญ้าทะเล 11 ชนิด ขาดเพียงชนิดเดียวคือหญ้าตะกานน้ำเค็ม (Ruppia maritima), หญ้าชะเงาเต่า(Thalassia hemprichii), หญ้าเงาแคระ (Halophila beccarii), หญ้าเงาใส (Halophila decipiens), หญ้าเงาใบเล็ก(Halophila minor), หญ้าใบมะกรูด (Halophila ovalis), หญ้ากุยช่ายเข็ม(Halodule pinifolia), หญ้ากุยช่ายทะเล(Halodule uninervis), หญ้าชะเงาใบฟันเลื่อย(Cymodocea serrulata), หญ้าชะเงาใบมน (Cymodocea rotundata), หญ้าต้นหอมทะเล(Syringodium isoetifolium) และหญ้าตะกานน้ำเค็ม (Ruppia maritima) เป็นต้น โดยทั่วไปหญ้าทะเลนั้นมีความสำคัญและประโยชน์อยู่มากมายหลายอย่างด้วยกัน อาทิเช่น หญ้าทะเลทำหน้าที่เพิ่มออกซิเจนให้กับระบบนิเวศ ทำหน้าที่ป้องกันการพังทลายของชายฝั่ง ช่วยในการหมุนเวียนของน้ำ ช่วยในการกรองน้ำเสียตะกอนต่างๆ อีกทั้งหญ้าทะเลยังมีความสำคัญต่อห่วงโซ่อาหาร คือ เป็นอาหารโดยตรงของสัตว์ทะเลหายากและหญ้าทะเลยังช่วยลดความเร็วของกระแสน้ำ ลดความแรงของกระแสคลื่น และยังลดการฟุ้งกระจายของตะกอนให้เกิดขึ้นน้อยลง แล้วยังมีส่วนช่วยรักษาสภาพแวดล้อมให้คงทนอีกด้วย

ในปัจจุบันนี้นับว่าหญ้าทะเลเป็นระบบนิเวศที่มีความโดดเด่นเฉพาะตัวอยู่แล้ว รวมไปถึงมีสิ่งมีชีวิตต่างๆ เข้ามาอยู่ร่วมกันเป็นองค์ประกอบที่มีความสัมพันธ์ในรูปแบบต่างๆ ที่มีความหลากหลายในระบบนิเวศของหญ้าทะเล ดังนั้นเมื่อเรารู้ถึงประโยชน์ของหญ้าทะเลแล้ว สิ่งต่อไปที่เราต้องทำคือการอนุรักษ์หญ้าทะเลและการจัดการใช้ประโยชน์ทรัพยากรหญ้าทะเลอย่างถูกต้องและเหมาะสม เพื่อคงไว้ซึ่งความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรหญ้าทะเลและทรัพยากรชายฝั่งทะเลให้มีความยั่งยืนไปจนตราบนานเท่านาน

อ้างอิง

สมบัติ ภู่วชิรานนท์ และคณะ. 2549, หญ้าทะเลในน่านน้ำไทย. สถาบันวิจัยและพัฒนาทรัพยากร

ทางทะเลชายฝั่งทะเล และป่าชายเลน, กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. 142 หน้า.

ไม่ปรากฏชื่อ. 2556. หญ้าทะเล มหัศจรรย์แห่งพืช. แหล่งที่มา :