ด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
อาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
ถนนไปโรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
โรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
สวนหย่อมด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
สะพานสูบน้ำทะเล
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)

เมื่อพูดถึงหอย ท่านทราบหรือไม่ว่าในแหล่งน้ำจืดและแหล่งน้ำทะเลของประเทศไทยมีพันธุ์หอยชนิดต่าง ๆ มากมาย เช่น ลิ่นทะเล หอยงวงช้าง หอยขี้ก้อนหรือขี้กา หอยโข่ง หอยกระปุก หอยกะพง หอยขม หอยชักตีนหรือสังข์ตีนเดียว หอยตลับลาย หอยตาวัวน้ำลึก หอยทากลาย หอยเท้าช้าง หอยนมสาว หอยตะโกรมหรือนางรม หอยปีกนางฟ้า หอยพัด หรือเชลล์ หอยมวนพูล หอยมะเฟือง หอยมือเสือ หอยแมลงภู่ หอยลาย หอยแครง ฯลฯ

เกี่ยวกับลักษณะทางกายภาพและชีวภาพของหอย หนังสือภาพปลาและสัตว์น้ำของไทย, 2545 กรมประมงกล่าวว่า หอยจัดอยู่ในไฟลัมบอลลัสกา นับเป็นสัตว์น้ำประเภทไม่มีกระดูกสันหลังกลุ่มใหญ่ที่สุด ประมาณกันว่ามีอยู่ถึง 128,000 ชนิดแพร่กระจายอยู่ทั่วไปทุกภูมิภาคทั่วอาณาบริเวณ ตั้งแต่บนยอดเขาในป่า สวน ไร่ นา หนองบึง แม่น้ำ ลำคลองและในท้องทะเลหอยหลายชนิดจัดเป็นสัตว์น้ำที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ จึงได้รับความนิยมนำมาปรุงเป็นอาหารบริโภคกันอย่างแพร่หลาย

ลักษณะ
ลักษณะโดยทั่วไปของสัตว์จำพวกหอยจะมีลำตัวไม่แบ่งแบกออกเป็นปล้อง ๆ แต่อวัยวะส่วนต่าง ๆ อันเป็นส่วนน้อยใหญ่ของร่างกายจะประกอบรวมอยู่ในสัณฐานเดียวกันนับตั้งแต่หัวจรดเท้า หัวเป็นส่วนที่อยู่ทางด้านหน้าสุดจะมีปากและอวัยวะสำหรับใช้ในการสัมผัส เช่น ตาและหนวด (หัวของหอยกาบเดียวจะมีขนาดใหญ่กว่าหัวของหอยกาบคู่) เท้าของหอยจะมีลักษณะเป็นกล้ามเนื้อแข็งแรง นอกจากทำหน้าที่ในการพาหัวเคลื่อนที่แล้ว ยังใช้ทำหน้าที่ในการขุดพื้นเพื่อฝังตัว หอยทุกชนิดจะมีแผ่นเนื้อบาง ๆ เป็นเยื่อเหนียวห่อหุ้มลำตัวและอวัยวะในส่วนต่าง ๆ เรียกว่า แมนเติล เนื้อเยื่อที่ว่านี้ นอกจากทำหน้าที่ห่อหุ้มอวัยวะดังกล่าวแล้ว ดังกล่าวแล้ว ยังทำหน้าที่สร้างเปลือกระหว่างแมนเติล และเท้ามีช่องซึ่งมีเหงือกอยู่ภายในเรียกว่า ช่องแมนเติล เป็นบริเวณที่มีช่องเปิดของท่อ ทำหน้าที่สร้างเซลล์สืบพันธุ์ท่อของเสียและช่องทวารหนัก อวัยวะภายในประกอบด้วยระบบทางเดินอาหาร หัวใจ เส้นเลือด อวัยวะ ขับถ่าย อวัยวะรับสัมผัส ระบบประสาท และระบบสืบพันธุ์

รูปแบบ 
ปัจจุบันสัตว์ประเภทหอยแต่ละกลุ่ม คือ ลิ่นทะเล หอยฝาเดียว หอยสองฝา และหมึกทะเลต่างก็มีวิวัฒนาการที่แตกต่างกันจนมีรูปร่างลักษณะเป็นหลายแบบนักชีววิทยาได้ประมวลเอาลักษณะต่าง ๆ เหล่านั้นมาสร้างเป็นรูปแบบของบรรพบุรุษสัตว์ประเภทหอยขึ้น เพื่อใช้เป็นรูปพรรณสัณฐานกำหนดถึงรูปร่างของสัตว์ประเภทหอยในสมัยดึกดำบรรพ์ก่อนที่จะมีวิวัฒนาการ กล่าวคือ ลำตัวซีกซ้ายกับขวาเหมือนกันและเท่ากัน มีเปลือกที่เป็นสารประกกอบของหินปูนหุ้มภายนอก ที่หัวมีหนวด 1 คู่และตาอยู่ที่โคนหนวด ด้านหน้าสุดมีช่องปาก ด้านล่างของลำตัวเป็นกล้ามเนื้อ มีเท้าใช้ในการเคลื่อนที่ ด้านหลังโค้งอวัยวะภายในอยู่เหนือกล้ามเนื้อเท้าและมีแมนเติลหุ้มไว้ระบบทางเดินอาหารมีลักษณะเป็นเส้นตรง ช่องปากอยู่ทางด้านหน้า และช่องทวารหนักอยู่ทางตอนท้ายของลำตัวภายในฟากมีแผงฟันเพื่อใช้ในการขูดอาหาร จากช่องปากเป็นหลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็ก ลำไส้ตรงและช่องทวารหนัก ช่องภายในลำตัวคือบริเวณช่องรอบหัวใจอวัยวะขับถ่ายของหอยจะมีจำนวน 1 คู่ ส่วนระบบประสาทประกอบด้วยปมประสาท 4 คู่ ระบบสืบพันธุ์ประกอบด้วยต่อมเพศ 1 คู่ ซึ่งมีท่อไปเปิดลงตรงช่องแมนเติล ตอนท้ายของลำตัวระหว่างแมนเติลและเท้าเป็นช่องแมนเติล ภายในมีเหงือก 1 คู่ ทำหน้าที่หายใจ ฐานของเหงือกจะมีอวัยวะซึ่งทำหน้าที่ตรวจสอบสภาพของน้ำ

โครงร่าง
ทางด้านโครงร่างของหอยฝาเดียว และหอยสองฝาหอยฝาเดียวเป็นพวกที่ลำตัวซีกซ้ายและขวาไม่เหมือนกันเปลือกของหอยพวกนี้มีสีสันลวดลายงดงาม และเหมาะที่จะเก็บรักษาไว้ดูเล่น นับเป็นกลุ่มหอยซึ่งมีสมาชิกมากที่สุด ประมาณกันว่าหอยฝาเดียวมีอยู่รวมกันทั้งสิ้น 105,000 ชนิด ถิ่นกำหนดและแหล่งอาศัยของสัตว์น้ำประเภทหอย จะพบแพร่กระจายอยู่ทั่วไปทั้งในทะเล แม่น้ำ ลำคลอง น้ำตก และบนบก หอยสองฝาจะมีเปลือกหุ้มตัวแบ่งออกเป็นสองซีกบริเวณที่ยึดติดกันมีลัษณะคล้ายบานพักสามารถทำหน้าที่เปิดปิดฝาได้โดยฉับพลัน มีอยู่ประมาณ 20,000 ชนิด อาศัยอยู่ทั้งในน้ำจืดและน้ำเค็ม เนื้อของหอยหลายชนิดจัดว่ามีรสชาติเอร็ดอร่อย เป็นที่นิยมของนักบริโภค

ในที่นี้จะของกล่าวถึงหอยแครง หอยแครงเป็นหอยสองฝาซึ่งมีลักษณะค่อนข้างกลม เปลือกหนา ด้านนอกของเปลือกเป็นสันโค้งด้านละ 20 สัน ด้านบนของันจะสูงแล้วค่อยลาดลงไปถึงฝาปิดเปิด โดยปกติเปลือกมีสีน้ำตาลอมดำ แต่ถ้าหอยอยู่ในบริเวณน้ำตื้นและน้ำแห้งเสมอฝา ด้านบนจะมีสีขาว

 

ข้อมูลจาก https://th.wikipedia.org/

ที่อยู่อาศัย
หอยแครงอาศัยอยู่บริเวณพื้นท้องทะเลชายฝั่งตื้น ๆ ที่เป็นโคลน หรือโคลนเหลว พบมากที่จัดหวัดชลบุรี เพชรบุรี สุราษฎร์ธานี ปัตตานี หอยแครงกินสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ ในทะเลเป็นอาหาร หอยขนาดใหญ่ที่พบมีความยาวประมาณ 6-7 เซนติเมตร

ประโยชน์
ประโยชน์ของหอยแครง เนื้อใช้สำหรับรับประทานส่วนเปลือกใช้ทำเครื่องประดับ ของชำร่วย หรือบดผสมลงในอาหารไก่ได้ ศึกษารายละเอียดของหอยชนิดต่าง ๆ ได้ในหนังสือภาพปลาและสัตว์น้ำของไทย ซึ่งบรรยายโดยคุณสมโภชน์ อัคคะทวีวัฒน์ หาซื้อได้ที่ส่วนเผยแพร่การประมงกรมประมง หรือติดต่อหมายเลขโทรศัพท์ของสำนักงานหนังสือพมพ์วารสารการประมง

เรียบเรียงโดย...ยุพินท์  วิวัฒนชัยเศรษฐ์

เอกสารอ้างอิง

วารสารการประมง
ปีที่ 58 ฉบับที่ 2  เดือน มีนาคม-เมษายน  หน้า 113