ด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
อาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)

ราชาหอยร้อยรูคงเป็นคำกล่าวที่ไม่เกินเลยสำหรับหอยเป๋าฮื้อเจ้าของนามปากกา “ของดีมีประโยชน์งศ์” นำท่านไปท่องเที่ยวทะเลกันบ้างบางที่อาจได้หายร้อนใจกันไปได้บ้างนะครับ 

ผมเชื่อว่าน้อยคนคงไม่ปฏิเสธหากมีโอกาสสักครั้งหนึ่งในชีวิตทุกคนอยากมีฝันที่ทำธุรกิจที่มองเห็นว่าปัจจัยเสี่ยงน้อยกำไรมาก แต่ปัญหามันมีอยู่ว่าต้นทุนการผลิตที่สูงเกินไปทำให้หลายๆคนไม่กล้าที่จะเสี่ยงทำธุรกิจ การเพาะเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อกัน เอาเป็นว่าถ้าสนใจ เมื่อมาบวกลบคูณหารดูแล้วหากมีกำไรหลายแสนหลายล้านบาทมันก็น่าเสี่ยงอยู่ใช่มั้ยครับ

ภาพจาก https://pantip.com/


   ปัจจุบันหอยเป๋าฮื้อในธรรมชาติมีจำนวนน้อยไม่เพียงพอต่อความต้องการของตลาดหลายๆหน่วยงาน  จึงระดมคิดเพื่อพัฒนาเพาะเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อกัน ซึ่งมีประเทศจีนและไต้หวันที่เป็นผู้นำด้านการผลิตและส่งออกที่สำคัญ  แต่เนื่องจากการเลี้ยงต้องใช้ระยะเวลานานจากการสำรวจปี 2547-2548  ผลผลิตตามความต้องการทั่วโลกสูงถึง 5,000 ตัน/ปี  ช่วงที่ผ่านมาผู้เลี้ยงหอยเป๋าฮื้อรายหลักประสบปัญหาเรื่องโรค ทำให้อัตราการส่งออกไม่เพียงพอต่อความต้องการ ทำให้หอยเป๋าฮื้อไทยพันธุ์ Haliotis asinina ที่มีส่วนเนื้อบริโภคได้สูงสุดกว่าหอยเป๋าฮื้อชนิดอื่นตลาดเริ่มนิยมบริโภคมากขึ้น ดังนั้น ตลาดประเทศส่งออกหอยเป๋าฮื้อยังคงเปิดกว้างให้คนที่สนใจนำไปทำเชิงธุรกิจก่อนที่ไปพบกับ        นักธุรกิจร้อยล้าน ผู้เขียนขอขอบคุณ บริษัท ภูเก็ต เป๋าฮื้อฟาร์ม ซึ่งนายสัตวแพทย์สิทธิศักดิ์  เหมืองสิน  ซึ่งท่านในฐานะเป็นกรรมการผู้จัดการได้ค้นคว้าวิจัยพร้อมด้วยทีมงานวิศวกรได้ออกแบบระบบเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อแบบครบวงจรโดยใช้งบลงทุนไปกว่า 60 ล้านบาท จุดประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการเพาะเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อให้ดีมีคุณภาพ ผู้เขียนขออนุญาตนำข้อมูลช่วงบางตอนมาเผยแพร่เพื่อให้คนอื่นได้รับรู้ส่วนที่เป็นประโยชน์แก่ผู้สนใจ
   ปัจจุบัน บริษัท ภูเก็ต เป๋าฮื้อฟาร์ม ได้เพาะเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อรูปแบบการเพาะเลี้ยงระบบปิดซึ่งได้พัฒนาเทคนิคการเพาะพันธุ์อนุบาลการเลี้ยง  ปัจจุบันสามารถควบคุมการปล่อยไข่และน้ำเชื้อได้ตลอดทั้งปี  และสร้างสาหร่ายบนปะการังเทียมเพื่อให้หอยเป๋าฮื้อได้กินเป็นอาหารขณะทำการเลี้ยงโดยเน้นให้มีสภาพสิ่งแวดล้อมให้สอดคล้องกับธรรมชาติมากที่สุดส่วนการจัดการคุณภาพน้ำโดยทำรูปแบบคุณภาพน้ำที่มีค่า แอมโมเนีย ในน้ำให้กลายเป็นไนเตรท โดยไม่เป็นอันตรายต่อหอยที่เลี้ยง การควบคุมอุณหภูมิใช้รูปแบบคอนโดมิเนียม  โดยมีประตูอัติโนมัติในการให้อาหารพร้อมควบคุมอุณหภูมิไปด้วยในตัว

การเพาะอนุบาลไดอะตอม
   ก่อนการเพาะเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อเราต้องมีการเพาะเลี้ยงไดอะตอมเพื่อเป็นอาหารให้ลูกหอยในขณะวัยอ่อน ดังนั้นการเตรียมไดอะตอมจำเป็นต้องมีอุปกรณ์หลัก ดังนี้
-   ถังไฟเบอร์ขนาด 500 ลิตร ขั้นตอนต่อมาทำแผ่นล่ออาหารซึ่งทำมาจากแผ่นอคริลิคหรือไนล่อนตัดเป็นแผ่นขนาด 30-50 ซม. ประกอบเป็นชุดจากนั้นนำไปใส่ตะกร้าแสตนเลสนำไปลงในถัง
-   เตรียมหัวเชื้อไดอะตอมบริสุทธิ์พวก Nitzchia sp. หรือ Navicula sp. จากนั้นใช้สาร Na2HPO4และ Na2si03 เพื่อเป็นตัวผสมเป็นสารละลายไว้ใช้เพื่อเพาะเลี้ยง         ไดอะตอม
ไปทำความรู้จักไดอะตอม
   การพัฒนาของไข่หรือไดอะตอมระยะวัยอ่อนหลังจากได้รับการผสมจนกระทั่งลอยอยู่กลางน้ำก่อนที่จะเริ่มเกิดอวัยวะต่างๆขึ้น และแบ่งเซลเป็นครั้งแรกเรียกว่า blastula, gastrula กระทั่งถึงระยะ trochophore หลังจากนั้นก็จะฟักเป็นตัวอ่อน
-   ระยะคืบคลาน (creeping Larvaei) พัฒนาระยะคลืบคลานใช้ระยะเวลา 1 วัน หลังจากไข่ได้รับการผสมแล้วลูกหอยเริ่มจะหาวัสดุยึดเกาะใช้เวลาประมาณ 3 วัน เมื่อได้วัสดุยึดเกาะตัวอ่อนจะสลัดวัสดุช่วยว่ายน้ำทิ้งและกินอาหารบนวัสดุนั้น แต่ถ้าวัสดุไม่เหมาะสมตัวอ่อนดังกล่าว จะล่องลอยหาวัสดุใหม่ๆ จากนั้นเริ่มสร้างเปลือกพัฒนาเป็นรูหายใจรูแรกบนเปลือกใช้ระยะเวลาประมาณ 1 เดือน ความยาวประมาณ    2 ม.ม.

การเพาะเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อ
   เมื่อเราใส่ชุดล่ออาหารในถังไฟเบอร์ให้เต็มถังเปิดท่อลมใส่หัวทรายในถังเพาะให้แสงสว่างลงถีงกันถัง เปิดน้ำผ่านถุงกรองขนาด 1 ไมครอนประมาณ 500 ลิตร เติมหัวเชื้อจำพวก Nitzchia sp. และ Navicula sp. ที่เตรียมไว้ก่อนหน้า เติมน้ำปุ๋ยที่เตรียมไว้เปิดให้อากาศเบาๆประมาณ 2 วัน เราจะเริ่มเห็นพวกไดอะตอมเกาะอยู่ที่แผ่นล่ออาหาร  ซึ่งขั้นตอนนี้เราก็สามารถเปิดน้ำทะเลที่สะอาดไหลผ่านรอประมาณ 5 วัน จะเกิดแผ่นฟิล์มที่แผ่นล่ออาหารหลังจากนั้น 4-5 วัน เราก็เปลี่ยนเอาน้ำปุ๋ยใส่แบบถุงน้ำเกลือแทนเพื่อให้หยดลงเป็นอาหารไดอะตอมขนาดเล็ก  กรณีที่เราเพาะเลี้ยงขยายลูกหอยตามธรรมชาติ เมื่อลูกหอยมีขนาด 2-3 ม.ม. น้ำเค็มเราใช้ไหลเวียนผ่านเปลี่ยนมาให้ผ่านถุงกรองขนาด 5 ไมครอน ทั้งนี้เพื่อให้ได้ไดอะตอมที่มีขนาดโตขึ้นไปด้วย

อาหารใช้เลี้ยงลูกหอยเป๋าฮื้อ
   หอยเป๋าฮื้อวัยอ่อนจะกินไดอะตอมเป็นอาหาร เมื่อลูกหอยมีขนาด 5 ม.ม. ขึ้นไปจะเริ่มฝึกให้กินสาหร่ายผมนาง สาหร่ายวุ้น หรืออาหารสำเร็จรูป เป็นต้น  เวลาที่ให้อาหารจะให้ช่วงเย็นทั้งนี้ เพื่อให้ลูกหอยเป๋าฮื้อได้กินในตอนกลางคืน
   หอยเป๋าฮื้อเมื่อเลี้ยงด้วยสาหร่ายสดประมาณ 1 ปีครึ่ง จะได้หอยเป๋าฮื้อขนาด 5-6 ซม. ตามที่ตลาดต้องการ แต่มักพบปัญหาในช่วงฤดูฝนสาหร่ายจะไม่ค่อยโตทำให้กรมประมงมีแนวคิดผลิตสูตรอาหารสำเร็จรูปเพื่อใช้เลี้ยงทดแทนสาหร่ายโดยได้ทดลองเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อขนาด 1 ซ.ม. เมื่อเลี้ยงไปประมาณ 5-6 เดือน จะได้ลูกหอยตามขนาดต้องการเช่นเดียวกัน
   การเพาะเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อจัดว่าเป็นงานละเอียดอ่อน ดังนั้น ผู้ที่คิดจะเลี้ยงต้องมีใจรักเป็นทุนเพราะการเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อต้องมีการเพาะเลี้ยงไดอะตอมให้ได้ต่อเนื่องไปด้วย  หากเราเพาะเลี้ยงไดอะตอมไม่ได้แล้วจะมีปัญหาต่อการเลี้ยงหอย  ดังนั้น การเพาะเลี้ยงไดอะตอมและการเลี้ยงหอยจึงต้องทำควบคู่ไปด้วยกัน

การเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อ
   หอยเป๋าฮื้อมีการเลี้ยงด้วยกัน 2 แบบ คือ เลี้ยงในทะเลกึ่งธรรมชาติและเลี้ยงแบบฟาร์มบนบกโดยใช้ระบบน้ำหมุนเวียนกึ่งปิด ซึ่งวิธีนี้เกษตรกรผู้เลี้ยงสามารถดูแลจัดการไม่ว่าเรื่องคุณภาพน้ำหรือ เรื่องระบบต่างๆ การเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อมีหลักการอยู่ว่าน้ำทะเลต้องใสสะอาด ความเค็มไม่ต่ำกว่า 25 ppt. โดยเปิดน้ำไหลผ่านตลอดเวลาขณะเลี้ยงทำที่หลบแสงช่วงตอนกลางวันให้อาหารช่วงเวลาเย็นเพื่อลูกหอยได้กินตอนกลางคืนที่กล่าวมาเป็นหัวใจหลักของ การเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อหากท่านคิดว่าพร้อมที่จะดูแลจัดการสิ่งเหล่านี้ได้ คุณก็เป็นคนหนึ่งที่จะลองมาศึกษาเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อได้เช่นกัน

ลูกพันธุ์หอยซื้อได้ที่ไหนราคาเป็นอย่างไร
   ผู้สนใจหากมีความตั้งใจอยากที่จะเลี้ยงปัจจุบันเริ่มที่จะมีฟาร์มต้นแบบ ซึ่งเขาจะมีลูกพันธุ์หอยที่มีคุณภาพพร้อมจำหน่ายได้ที่โทรศัพท์ 02-218-8163 และ 02-652-5066 กด 0 ได้ทุกวันหรือติดต่อที่ บริษัท ภูเก็ต เป๋าฮื้อฟาร์ม ที่จังหวัดภูเก็ต หรือที่ www.phuketAbalone Farm.com ท่านก็จะมีคำตอบในแทบทุกเรื่องที่ท่านอยากทราบ   ส่วนราคาลูกหอยเป๋าฮื้อปัจจุบัน ขนาด 1 ม.ม. ราคาประมาณ 1 บาท (ไม่รวมค่าขนส่ง) ทั้งนี้ขนาดที่จำหน่ายไม่ต่ำกว่า 5 ม.ม. ในการสั่งซื้อแต่ละครั้งไม่น้อยกว่า 10,000 ตัว (เกษตรกรรายใหม่ต้องสั่งจองลูกหอยประมาณ 6 เดือน) แต่ถ้ามีสต๊อคก็จะได้รับลูกพันธุ์หอยเวลาที่เร็วขึ้น
   ปัจจุบันหอยเป๋าฮื้อนอกจากเป็นเมนูเด็ดที่หลายคนเชื่อว่าเป็นสิริมงคลแก่คนที่บริโภคแล้ว ยังเป็นผลิตภัณฑ์บำรุงผิวหรือเป็นอาหารเสริมที่สกัดมาจากหอยเป๋าฮื้อ ช่วยบำรุงข้อกระดูกต่างๆ นอกจากนี้เป็นแหล่งอาหารที่มีโปรตีนจากธรรมชาติที่มีคอเลสเตอรอลต่ำทำให้หอยเป๋าฮื้อจีงมีการวิจัยคุณประโยชน์ด้านอื่นๆ ตามมาอีกมากมาย
   การเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อเชื่อว่าเป็นอาชีพที่น่าสนใจอย่างหนึ่งในสภาวะเศรษฐกิจในปัจจุบัน เพราะว่าตลาดที่ต้องการหอยเป๋าฮื้อในปัจจุบันไม่ว่าทั้งในอเมริกา ยุโรป และเอเชีย โดยเฉพาะจีน ไต้หวัน และญี่ปุ่น มีความต้องการหอยเป๋าฮื้อค่อนข้างสูง เมื่อเทียบกับผู้เลี้ยงที่ยังไม่ค่อยมากเท่าใด หากใครมีความคิดพัฒนาค้นคว้าและมีเป้าหมายที่ชัดเจน ผู้เชี่ยวชาญฝากบอกมาว่า ตลาดการส่งออกยังคงขยายต่อเนื่องมูลค่าคาดว่าหลายร้อยล้านบาทต่อปี  ส่วนในตลาดโลกยังคงมีปริมาณความต้องการผลผลิตหอยถึง 5,000 ล้านบาท/ปี  เป็นไงกันบ้างน่าสนใจไหมครับเก็บเวลาที่มัวถกเถียงทะเลาะกันหันหน้ามาลงทุนเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจของชาติกันดีกว่าครับ ไชโยประเทศไทย  สวัสดีครับ

 

เรียบเรียงโดย  ชัชวิน  มาลี

 

เอกสารอ้างอิง

นิตยสารสัตว์น้ำ คัมภีร์การเพาะเลี้ยงหอยเป๋าฮื้อ ทีมงานสัตว์น้ำ. หอยเป๋าฮื้อ. หน้า 1-19. พ.ค.2541
เทคโนโลยีชาวบ้าน ปี 21. ฉบับ 447. 15 ม.ค.52. หน้า 52-53
http://www.wiseknow.com /blog/2008/09/29/964
http://www.phuketabalone.com/Abalone-Thai/farm.html