สำนักพระราชวังประกาศ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร สวรรคต
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
สำนักพระราชวังประกาศ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศรามาธิบดี จักรีนฤบดินทร สยามินทราธิราช บรมนาถบพิตร สวรรคต
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
ทรงเสด็จเปิดสถาบันเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งแห่งชาติ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา

สวยไปหมดหลดจุด โดยจำยง ถีราวุฒิบทความฉบับนี้เหมือนเช่นเคยครับ ปลาสวยงามพื้นบ้านตามแบบฉบับไทย ๆ ชื่อชั้นอาจจะดูธรรมดาแต่ปลาชั้นนำระดับหัวกะทิ อย่าเผลอ เพราะปลาพื้นบ้านแบบไทย ๆ พร้อมที่จะว่ายขึ้นมาเทียบชั้นได้ตลอดเวลา ฉบับนี้ผมขอแนะนำปลาสวยงามที่มีนามว่า “หลด” หรือ “หลดจุด” เอ๊ะ! ชื่อปลาอะไรไม่เคยได้ยินหลายท่านคงสงสัย แท้จริงปลาชนิดนี้ในสมัยก่อนเมื่อสิบปียี่สิบปีที่แล้วมีเยอะครับคนจึงไม่ค่อยสนใจมันเท่าไหร่นัก

แต่พอมาถึงเวลานี้ปลาชนิดนี้เริ่มหายากขึ้นความสนใจที่อยากจะเลี้ยงอยากจะสะสมปลาที่แปลก ๆ และหายากเริ่มมีมากขึ้นตัวอย่างตัวผมเองก็มาชอบปลาชนิดนี้เมื่อตอนที่เริ่มจะสายแล้วเหมือนกัน เพราะแต่ก่อนในทุ่งนาหรือลำคลองใกล้ ๆ บ้านมีเยอะครับ เคยนำมาประกอบอาหารบ้างเหมือนกันครับ แต่ก็ไม่เคยคิดที่จะเลี้ยงเพราะมันมีมาก แต่เมื่อเวลาผ่านไปพอไม่มีปลาหลดให้เห็นเลยอยากที่จะหาอยากที่จะเลี้ยงขึ้นมา เฮ่อ! คนเราก็มักจะเป็นอย่างนี้แหละหนา

มาดูถึงลักษณะของปลาชนิดนี้กันครับ

ปลาหลดเป็นปลาน้ำจืดชนิดหนึ่งมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Macrognathus siamensis อยู่ในวงศ์ปลากระทิง (Mastacembelidae) มีรูปร่างเรียวยาว ลำตัวแบนข้างเล็กน้อย จะงอยปากยื่นแหลมยาว ครีบหางเล็กปลายมนแยกจากครีบหลังและครีบก้นที่ยาว ครีบอกเล็กกลม ตัวมีสีเทาอ่อน ด้านบนมีสีคล้ำ ด้านท้องสีจาง ครีบหลังคล้ำมีจุดเล็กสีจางประและมีดวงสีดำขอบขาวแบบดวงตา 4-5 ดวง ตลอดความยาวลำตัว ส่วนนี้แหละครับถือเป็นจุดที่เป็นเสน่ห์ของปลาชนิดนี้ มีความยาวประมาณ 12-15 ซม. พบตัวที่ใหญ่ที่ 25 ซม. อาศัยอยู่ในแหล่งน้ำนิ่งทั่วไปและแม่น้ำลำครองทุกภาค

สวยไปหมดหลดจุด โดยจำยง ถีราวุฒิ

การเพาะเลี้ยง ในการเพาะเลี้ยงปลาหลดเพื่อการค้ายังอยู่ในวงจำกัดเนื่องจากพ่อแม่พันธ์ที่หายากต้องคอยรวบรวมจากธรรมชาติ แหล่งที่รวบรวมพันธุ์ที่พอจะมีอยู่บ้างแถว ๆ โน่นเลยครับ ตลาดโรงเกลือ อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว สำหรับการเพาะเลี้ยงเพื่อการขยายพันธุ์อย่างเอาจริงเอาจังในบ้านเราถ้าผมจำไม่ผิดที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตสุรินทร์ คณะประมงได้มีการเพาะพันธุ์ปลาชนิดนี้อยู่เพื่อให้ปลาหลดสามารถเลี้ยงเป็นอาชีพได้ เพราะปลาชนิดนี้เนื้ออร่อย จะรมควัน ตากแห้งทอด หรือเอามาทำกับแกล้มก็อร่อยไม่เบาแหม....น่าเสียดายจริง ๆ ที่ปลาชนิดนี้แถวสงขลาหากินไม่ได้เลย

สวยไปหมดหลดจุด โดยจำยง ถีราวุฒิ

นอกจากจะใช้ประกอบอาหารแล้วปลาชนิดนี้ยังสามารถเลี้ยงเป็นปลาสวยงามได้อีกด้วย ที่สำคัญสวยไม่ใช่เล่นเลยนะครับเพราะถ้าไม่สวยไม่เด่นจริงผมคงไม่กล้าแนะนำให้หลาย ๆ คนได้รู้จักหรอกจริงมั๊ยครับ

สวยไปหมดหลดจุด โดยจำยง ถีราวุฒิ

วิธีการเลี้ยงปลาหลด เวลาจัดตู้ปลาไม่ต้องใส่พันธุ์ไม้น้ำหรือวัสดุอื่น ๆ มากจนเกินไปนะครับ ไม่เช่นนั้นปลาก็เข้าไปหลบซ่อนจนคนเลี้ยง อดเห็นความสวยของปลาหลดกันพอดี เพราะมันมีนิสัยชอบซ่อนตัว แต่ให้หันมาใช้ก้อนหินเล็ก ๆ โรยไว้ในตู้แทน หรือหากเป็นก้อนหินขนาดใหญ่ให้นำมาวางสักหนึ่งก้อนหรือมากกว่านั้นตามขนาดของตู้ปลาที่เราใช้เลี้ยง ที่เหลือก็อาจจะแซมด้วยพันธุ์ไม้น้ำนิด ๆ หน่อย ๆ เป็นอันว่าใช่ได้แล้วครับ น้ำที่ใช้เลี้ยงต้องเป็นน้ำที่สะอาดปราศจากคลอรีน ที่สำคัญอย่าลืมเติมออกซิเจนให้มันเหมือนกับการเลี้ยงปลาอื่น ๆ ทั่วไปด้วย อาหารที่ให้ก็เป็นจำพวกปลาสับ ถ้าเป็นอาหารที่มีชีวิตก็ยิ่งดีใหญ่เลยครับ โดยเฉพาะพวกลูกกุ้งลูกปลาตัวเล็ก ๆ ไส้เดือน ถือเป็นของโปรดของปลาหลดเลยล่ะครับ

ข้อควรระวัง อย่าเผลอเลี้ยงปลาชนิดนี้ร่วมกับปลาชนิดอื่นเชียวนะครับเพราะนิสัยมันคล้าย ๆ พวกปลากระทิงที่ก้าวร้าวและหวงถิ่น แต่ถ้าอยากจะเลี้ยงร่วมกับปลาอื่นจริง ๆ ก็ให้เลือกปลาที่กินอาหารต่างระดับกัน เช่น เลี้ยงรวมกับปลาที่หากินตามบริเวณผิวน้ำหรือระดับกลางน้ำที่มีความไวปราดเปรียวพอสมควร สำหรับปลาในตระกูลแคทฟิส หรือพวกปลาที่มีหนวดไม่ควรนำมาเลี้ยงร่วมกันนะครับเพราะส่วนใหญ่จะเป็นปลาที่หากินตามพื้นน้ำจึงไม่แน่ใจว่าใครจะกินใคร แต่โดยมากแล้วปลาเล็กก็มักจะเป็นเหยื่อของปลาใหญ่จริงมั๊ยครับ

  • นอกจากนี้ตู้ปลาควรมีฝาปิดมิดชิด เพื่อกันปลาไถลออกมานอกตู้ หากใช้ตะแกรงหรือมุ้งลวดครอบก็ควรหาของหนัก ๆ มาวางทับอีกชั้นหนึ่ง เพราะปลาหลดสามารถใช้ตัวดันตะแกรงและเลื้อยหนีออกมาได้ครับ
  • ปลาหลดถึงแม้ว่าจะเป็นปลาที่มีความอดทนสูง ขนาดในโคลนในตมมันก็สามารถอยู่ได้ แต่ไหน ๆ ก็ตั้งใจเลี้ยงแล้วก็ต้องดูแลให้ดีหน่อยนะครับ มันก็ต้องการน้ำที่ใสสะอาด อาหารที่เพียงพอต่อการเจริญเติบโตเหมือน ๆ กับปลาชนิดอื่นนั่นแหละครับ
  • รักปลาสวยงามเวลาที่เราเลี้ยงขอให้เลี้ยงควบคู่ไปกับการรักธรรมชาติรักโลกที่เราอยู่ให้เสมือนหนึ่งเป็นสมาชิกภายในครอบครัวด้วยนะครับ อย่าเบียดเบียนซึ่งกันและกัน แล้วทั้งธรรมชาติรวมถึงสิ่งที่เรารักจะอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขครับ