โรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
ด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
สวนหย่อมด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
ถนนไปโรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
สะพานสูบน้ำทะเล
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
อาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)

ก่อนอื่นต้องขอสวัสดีที่เข้ามาใน nicaonline.com ทุกท่านครับ ฉบับนี้ผมจะพาท่านไปรู้จักกับปลาพื้นบ้านอีกชนิดหนึ่งที่มีขนาดเล็กมาก และคุ้นเคยกันเป็นอย่างดีในแถบบ้านเรานั่นก็คือ “ปลาซิว”  ปลาซิวเป็นปลาตัวจิ๋วที่อยู่ตามแม่น้ำลำคลอง  แอ่งน้ำ  และท้องนาตามชนบททั่วไป  มีคนพบเห็นกันบ่อยแต่ไม่เคยสนใจมันมากกว่าปลาชนิดอื่นเพราะมันเป็นปลาตัวเล็กที่ชาวบ้านไม่นิยมนำมาบริโภคกัน

 

ภาพจาก  http://aqua.c1ub.net

    ปลาซิวเป็นปลาที่ตายได้ง่ายถ้าขาดน้ำ  ออกซิเจน  หรืออุณหภูมิในน้ำเปลี่ยนแปลงโดยฉับพลัน  แต่ในปัจจุบันได้มีการนำปลาซิวมาเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม  ซึ่งผู้เลี้ยงได้นำมาใส่ในตู้ปลาและจัดด้วยพรรณไม้น้ำต่างๆเพื่อให้ดูสวยงามยิ่งขึ้น  ปลาซิวโดยมากที่นำมาเลี้ยงนั้นมักจะได้มาจากแหล่งต่าง  ๆ  โดยสายพันธุ์ปลาซิวที่นิยมนำมาเลี้ยงนั้นได้มาจากแถบลุ่มน้ำมาเดียราห์ ซึ่งอยู่ในทวีปอเมริกาใต้โน่นแนะ !  เพราะปลาซิวชนิดนี้เป็นปลาที่แปลกตาและสีสันสวยงามมาก  ถึงตอนนี้ผู้อ่านคงจะเดาขนาดและความงามของปลาซิวชนิดนี้ได้บ้างแล้วใช่ไหมครับ ไม่มากก็น้อยลองไปดูกันเลยครับว่าปลาซิวชนิดนี้สวยงามดังคำล่ำลือกันจริงหรือเปล่าครับ
    ปลาซิวแคระชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า : Tyttocharax madeirae Fowler, 1913
    ชื่อสามัญว่า : Mini blue Tetra, Blackedge Tetra
    การที่มันได้ชื่อดังกล่าวมาจากลักษณะบนลำตัวของมันเอง ซึ่งเมื่อเกล็ดของปลาซิวชนิดนี้สะท้อนกับแสงไฟจะปรากฏเป็นสีเหลือบประกายฟ้าสวยงามมากส่วนขอบของครีบทุกครีบจะมีสีน้ำตาลเข้มไปจนถึงสีดำส่วนหางของมันก็มีลักษณะเด่นอีกด้วย คือ ปลายหางทั้งสองแฉกถึงแม้จะมีขอบสีดำแต่เมื่อสะท้อนกับแสงไฟแล้วจะมีสีเหลือบน้ำตาลส้ม ดูแล้วแปลกตาและทำให้เจ้าปลาซิวแคระชนิดนี้ดูเด่นมากยิ่งขึ้น
    เมื่อได้รู้ชื่อเสียงเรียงนามกันแล้วครับ มาดูถิ่นกำเนิดของมันบ้างว่าเจ้าปลาซิวแคระชนิดนี้มาจากไหน  ปลาซิวแคระชนิดนี้มีถิ่นกำเนิดมาจากอเมริกาใต้ทางทิศตะวันตกของประเทศบลาซิลเอ๊ะ! พูดถึงประเทศบราซิลหลายคนคงรู้จักกันดีเพราะประเทศที่มีทีมฟุตบอลที่ยอดเยี่ยมมากได้แชมป์ฟุตบอลโลกมากที่สุดและนักฟุตบอลก็ล้วนแต่มีความสามารถในการเล่นฟุตบอลทั้งนั้น เอ๊ะ! จะเริ่มนอกเรื่องแล้วซิครับกลับมาเข้าเรื่องของเรากันดีกว่านะครับ  ปลาซิวแคระมีถิ่นกำเนิดในประเทศบราซิลบริเวณแม่น้ำมาเดียราห์ ซึ่งถือว่าเป็นแม่น้ำที่มีขนาดใหญ่และมีความสำคัญมากเพราะเป็นแม่น้ำสายหลักที่หล่อเลี้ยงหลายชีวิตและยังเป็นแม่น้ำสายเดียวที่เชื่อมต่อไปจนถึงประเทศโบลิเวียจึงไม่น่าแปลกใจว่ามีรายงานพบปลาชนิดนี้ทางตอนเหนือของประเทศโบลิเวียอีกด้วย
    เนื่องจากปลาซิวแคระเป็นปลาที่มีขนาดเล็กมากนิสัยของพวกมันจะชอบว่ายน้ำอยู่รวมกันเป็นฝูงตั้งแต่ร้อยกว่าตัวไปจนถึงหลายร้อยตัว ปลาซิวแคระมักจะอาศัยอยู่บริเวณที่มีพืชน้ำขึ้นอย่างหนาแน่น เพื่อไว้เป็นที่หาอาหารและหลบซ่อนศัตรูอีกด้วย และนิสัยอีกอย่างหนึ่งของเจ้าตัวจิ๋วนี้เป็นปลาที่ตื่นตัวและว่ายน้ำอยู่ตลอดเวลาและชอบน้ำที่เย็นและมีกระแสน้ำไหลปานกลาง  หากท่านมาเลี้ยงในตู้ควรมีระบบกรองที่ดีและควรนำพืชน้ำที่มีลักษณะเป็นกอแน่นแต่ไม่ทึบจนเกินไปอย่างเช่น ต้นเทปต่างๆโดยเฉพาะเทปใบแคบ  เป็นต้น  นอกจากนี้น้ำที่นำมาเลี้ยงควรจะเป็นน้ำอ่อนและในตู้ควรจะประดับตกแต่งด้วยดินภูเขาไฟในการจัดตู้เพราะดินภูเขาไฟมีส่วนช่วยในการรักษาคุณภาพน้ำให้มีสภาพเป็นอ่อนและมี PH ที่เหมาะสมค่า PH ของน้ำในตู้เลี้ยงปลาซิวแคระจะอยู่ในช่วง 6.2 - 6.5 ส่วนอุณหภูมิในตู้เลี้ยงควรอยู่ที่ 24 –26 องศาเซลเซียส และการเปลี่ยนน้ำควรจะเปลี่ยนครั้งละประมาณ 30% ทุกสัปดาห์ เพื่อให้น้ำที่เลี้ยงคุณภาพดีอยู่เสมอ
    หากท่านเลี้ยงปลาในตู้สิ่งสำคัญคือ ปลาต้องมีสุขภาพแข็งแรงและมีสีสันที่สวยงาม ถ้าหากต้องการปลาที่มีสีสันสวยงามควรจะคัดแยกเพศของปลาก่อนนำมาเลี้ยงเพราะปลาเพศผู้จะสวยงามมากกว่าปลาเพศเมีย  ลักษณะการดูเพศของปลาซิวชนิดนี้นั้นทำได้ไม่ยากโดยปลาตัวผู้จะมีครีบเครื่องและสีสันที่จัดจ้านสวยงามกว่าปลาตัวเมีย ปลาตัวผู้เมื่อมีความสมบูรณ์และมีสุขภาพดีจะว่ายน้ำพองครีบขู่กันแต่ไม่ถึงขั้นทะเลาะกันรุนแรง ส่วนปลาตัวเมียจะมีครีบเครื่องที่สั้นและเล็กกว่าสีสันของปลาตัวเมียก็ไม่จัดจ้านเท่าปลาตัวผู้ 
    อาหารที่ปลาซิวกินจะพบมากในแหล่งน้ำที่มันอาศัยอยู่ เช่น แมลงขนาดเล็กและตัวอ่อนของสัตว์จำพวกปูและกุ้งซึ่งมีมากมายมหาศาลในบริเวณดงไม้น้ำที่พวกมันอาศัยอยู่ ปลาซิวแคระเมื่อนำมาเลี้ยงในตู้พบว่าสามารถฝึกให้กินอาหารสำเร็จรูปได้เป็นอย่างดีแต่ต้องทำอาหารสำเร็จรูปให้มีขนาดเล็กหรือทำให้เป็นผงหยาบๆเสียก่อนส่วนอาหารสมควรให้ครั้งละไม่มากเพราะปลาซิวเป็นปลาที่กินจุให้เท่าไรก็กินหมดหากให้ครั้งละมาก ๆ อาจทำให้ปลาท้องอืดได้ อาหารสดที่ควรให้ปลาซิวกินนั้นควรจะใช้ลูกไรแดงแช่แข็ง  เป็นต้น
    โรคของปลาซิวชนิดนี้โรคที่พบบ่อย คือ โรคเปื่อย ซึ่งเป็นโรคประจำสำหรับปลาในกลุ่ม Tetra เมื่อมีโรคเกิดขึ้นกับปลาขนาดเล็กมากเช่นนี้ก็เป็นเรื่องที่ยากและละเอียดอ่อนในการรักษารวมทั้งยังเป็นการเสี่ยงที่จะใช้สารเคมีกับพวกมันอีกด้วย แต่สิ่งที่ควรระวังในการเลี้ยงปลาชนิดนี้ คือ เรื่องคุณภาพน้ำ ระบบกรองควรมีประสิทธิภาพและควรหมั่นเปลี่ยนน้ำทำความสะอาดอยู่เสมอและควรควบคุมอุณหภูมิให้คงที่เพื่อป้องกันโรคต่างๆ หากเราไม่ดูแลรักษาทำความสะอาดระบบกรองเศษอาหารที่ตกค้างอยู่จะเข้าไปหมักหมมในระบบกรอง ทำให้คุณภาพน้ำในตู้เลี้ยงเสียไปและเพื่อป้องกันโรคอีกด้วย
    สิ่งมีชีวิตขนาดเล็กคนส่วนใหญ่แทบไม่ให้ความสำคัญกับมันเลยเพราะนึกไม่ถึงว่าพวกมันจะมีประโยชน์และมีความสวยงามซ่อนอยู่ในตัวของมันเองเช่นดังอัญมณีที่มองผิวเผินก้อนกรวดก้อนหินชิ้นเล็กๆมากมายบนพื้นแต่เมื่อนำมาเจียระไนกลับมีความสวยงามอย่างไม่น่าเชื่อนี้แหละครับทุกสิ่งทุกอย่างบนโลกนี้ที่มีขนาดเล็กเราไม่ควรมองข้ามมันไปนะครับ หากเรารู้จักใช้คุณค่าของมันสิ่งที่เล็ก ๆ นั้นอาจจะมีค่ามหาศาลก็เป็นได้ครับ  ท้ายนี้สิ่งที่ผมกล่าวมาข้างต้นทั้งหมด คงจะเป็นสิ่งที่รับประกันความงามและชวนให้หลงใหลของเจ้าปลาซิวแคระได้เป็นอย่างดีหรือหากผู้อ่านท่านใดสนใจนำมาเลี้ยงในบ้านของท่านผมคิดว่าคงจะไม่ผิดหวังหรอกครับ!

เรียบเรียงโดย อนันต์ มิตรช่วยรอด

เอกสารอ้างอิง
นิรนาม. Tyttocharax  madeirae เจ้าตัวจิ๋วแห่งลุ่มน้ำมาเดียราห์.The Fish Max.หน้า 117-119.