อาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
สวนหย่อมด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
ด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
สะพานสูบน้ำทะเล
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
โรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
ถนนไปโรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)

ในการเลือกซื้อปลามาเลี้ยงในตู้ ชนิดปลาที่มีจำหน่ายตามท้องตลาด มีอยู่หลากหลาย มากมายกว่า 100 ชนิด ปลาแต่ละชนิดจะมีลักษณะนิสัยและการกินอาหารที่แตกต่างกัน ปลาบางชนิดมีนิสัยสุภาพ บางชนิดดุร้าย จึงควรศึกษาลักษณะของปลาก่อน ไม่ควรเลี้ยงปลาที่มีขนาดเล็กใหญ่ ต่างกันมากในตู้เดียวกัน  เมื่อซื้อปลาควรเลือกปลาที่มีความสมบูรณ์แข็งแรง  ครีบต่างๆ จะต้องอยู่ครบไม่ขาด สีสันสดใส ว่ายน้ำปราดเปรียว ไม่หลบมุม และหัวไม่เชิดลอยน้ำ เช่น ปลาสอดแดงหางดาบ  ซึ่งเป็นปลาที่ออกลูกเป็นตัว 


   ปลาออกลูกเป็นตัว หมายถึง กลุ่มปลาที่ออกลูกเป็นตัวโดยไข่ที่อยู่ในท้องของตัวเมียที่ได้รับการปฏิสนธิ กับเชื้อตัวผู้ แล้วเจริญและพัฒนาอยู่ในรังไข่ประมาณ 6 สัปดาห์ จึงฟักออกเป็นตัวหลุดออกจากท้องแม่ปลา สามารถว่ายน้ำเป็นอิสระและมีอวัยวะทุกอย่างสมบูรณ์เหมือนปลาเต็มวัย มีสีสันสวยงามและมีความหลากหลายของสายพันธุ์ ทั้งยังสามารถแพร่พันธุ์ได้ง่ายและรวดเร็ว  ปลาออกลูกเป็นตัวชอบอยู่ในแหล่งน้ำที่ไม่ลึกนักถูกจัดเป็นปลาผิวน้ำ พบทั่วไปตามแหล่งน้ำไหล แม่น้ำสายเล็ก ๆ หรือในแหล่งน้ำนิ่ง ช่วงเดือนกุมภาพันธ์ - สิงหาคม จะเป็นช่วยที่สามารถรวบรวมปลาออกลูกเป็นตัวจากแหล่งน้ำธรรมชาติได้มากที่สุด 
   ปลาในสกุล  Xiphophorus  จัดเป็นปลาที่มีความสำคัญชนิดหนึ่งในกลุ่มปลาออกลูกเป็นตัว พบมีความหลากหลายนำมาเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม ผสมข้ามสายพันธุ์  เกิดเป็นสายพันธุ์ต่างๆมากมาย เช่น ปลาสอด ปลาแพลทตี้ ปลาวาเรียตัส    

   ปลาสอดแดงหางดาบ  ชื่อวิทยาศาสตร์ :  Xiphophorus Hellrri  เป็นปลาที่เลี้ยงง่าย  อดทนต่อทุกสภาวะแวดล้อม กินอาหารได้หลากหลาย เช่น อาหารเม็ด หนอนแดง ลูกไรแดง ไรทะเล ลูกน้ำ  ถิ่นที่อยู่อาศัย   เม็กซิโกตอนใต้ กัวเตมาลา ปลาในสกุลปลาสอดมีหลายชนิด เช่น ปลามอลลี่  ปลามิดไนท์ ปลามูนพิช ปลาเพลตี้ เป็นต้น   

   ลักษณะรูปร่าง  ลำตัวยาวเรียว แบนด้านข้างเล็กน้อย เกล็ดมีขนาดเล็ก มีความปราดเปรียวมาก สีสวยงามสะดุดตา ลักษณะเด่นคือ ปลายหางที่ยื่นยาวออกไป ปลาสอดตัวผู้จะมีลักษณะสีเข้มกว่าตัวเมียเล็กน้อย มีปลายหางยื่นยาวออกมาคล้ายดาบ ลำตัวเพรียวเล็กกว่า และมีอวัยวะสืบพันธุ์ที่เรียกว่า โกโนโปเดี้ยมอยู่ด้วย นิสัย ค่อนข้างก้าวร้าว ชอบอยู่ร่วมกันเป็นฝูงใหญ่ มักจะทะเลาะกันอยู่เสมอ ว่ายน้ำตลอดเวลา ปลาสอดเป็นปลาสวยงามที่น่าสนใจอีกชนิดหนึ่งเหมาะสำหรับผู้ที่เริ่มเลี้ยงปลาไม่ค่อยมีเวลามากนัก เพราะปลาสอดแดง  เป็นปลาที่เลี้ยงง่าย ราคาไม่แพง มีความทนทานดี สามารถเลี้ยงรวมกับปลาชนิดอื่นได้ ปลาสอดแดงสามารถปล่อยลงเลี้ยงเป็นฝูงในตู้กระจก ให้มีตัวเมียมากกว่าตัวผู้  โดยทั่วไปมีความยาวเฉลี่ย 14 cm   
   การเลี้ยงปลาสอด  ต้องให้อุณหภูมิคงที่ ปลาพวกนี้ไวต่อการเปลี่ยนอุณหภูมิมาก ควรใช้เครื่องควบคุมอุณหภูมิ  ระดับอุณหภูมิอย่างต่ำที่สุด 72 องศาฟาเรนไฮต์ ปลาจะให้ลูกได้ดีที่สุด วิธีเลี้ยงที่ถูกต้องคือ  อย่าเลี้ยงปนกับปลาอื่น ปลาสอดไม่ค่อยกินลูกอ่อน ตัวเมียจะออกลูกทุก 4 สัปดาห์ ทั้งนี้ต้องขึ้นอยู่กับขนาดสุขภาพ และสภาพการผสมพันธุ์ของปลาด้วย ปกติจะออกลูกคราวละ 2-200 ตัว แต่โดยเฉลี่ยแล้วจะออกคราวละ 20 ตัว ปลาสอดตัวเมียเมื่อท้อง จะอ่อนแอมาก ดังนั้นผู้เลี้ยงจึงต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ ขณะท้องอย่าให้ตกใจ  และห้ามเคลื่อนย้าย ถ้าจำเป็นต้องเคลื่อนย้าย  ต้องทำก่อนเวลาปลาท้องแก่ มิเช่นนั้นแม่ปลาจะตายพร้อมกับลูกในท้อง ปลาสอดทุกชนิดสามารถนำมาผสมพันธุ์กันได้และผลที่ได้จะเด่นชัด 

น้ำที่จะใช้เลี้ยงปลาสวยงาม จะต้องเป็นน้ำที่มีคุณสมบัติเหมาะสมต่อการดำรงชีพของปลา สิ่งสำคัญคือจะน้ำต้องใส เพราะการเลี้ยงปลาสวยงามจะต้องมองเห็นปลาอย่างชัดเจน มองดูน้ำใสสะอาด   โรคและการป้องกันรักษา การเลี้ยงปลาสวยงามเป็นการเลี้ยงในพื้นที่แคบๆ ที่ขาดความสมดุลย์ของระบบนิเวศน์ จึงมักทำให้ปลาเกิดอาการผิดปกติได้ง่าย โดยเฉพาะการเกิดโรคระบาดต่างๆ ผู้เลี้ยงจำเป็นจะต้องหมั่นสังเกตความเปลี่ยนแปลงของปลาที่เลี้ยงอยู่เสมอ เช่น ลักษณะอาการว่ายน้ำ  การกินอาหารน้อยลง หรือการเกิดผิดปกติของร่างกาย ได้แก่ สีซีดลง เมือกมากขึ้น หรือตกเลือด จะต้องรีบดำเนินการป้องกันต่อไป
   บรรดาปลาสวยงามที่ออกลูกเป็นตัว เช่น ปลาแพลทตี้ ปลาสอด และปลามอลลี่ จัดเป็นปลาสวยงามที่เลี้ยงง่าย แข็งแรงและทนต่อสภาพแวดล้อมได้มากกว่าปลาหางนกยูง ปลาสอดและปลาหางนกยูงสามารถให้ถูกได้ถึง 10 ครอก ถึงแม้ว่าจะได้รับการผสมพันธุ์จากเพศผู้เพียงครั้งเดียว ปลาเพศเมียที่ได้รับการผสมพันธุ์แล้วก็ยังมีโอกาสที่จะนำกลับมาผสมพันธุ์กับปลาเพศผู้ตัวใหม่ได้อีก 
   การเลือกชื่อสายพันธุ์ปลาสอด พิจารณาจาก ลักษณะสีและลวดลายบนลำตัว ตลอดจนสีและครีบ ชื่อสายพันธุ์จะเรียกตามลักษณะสีพื้นลำตัวก่อน ตามด้วยลวดลายบนลำตัว และลักษณะของครีบ เช่น Gold tuxedo swordtail   สีของลำตัวเป็นสีทองครึ่งตัวด้านท้าย   มีสีดำเหมือนเสื้อทักษิโด้ หรือ Red hifin swordtail สีพื้นลำตัวสีแดง ครีบกระโดงหลังสูง หรือ Brick red wagtail ปลาสอดชนิดนี้มีลำตัวสีแดงอิฐ หางมีลักษณะเป็นหางไหม้ (wagtail) 

   การเลี้ยงปลาสวยงาม มีการพัฒนา  ปรับปรุง  อุปกรณ์ต่างๆให้ทันสมัยมากขึ้น ทำให้มีผู้สนใจเลี้ยงปลาสวยงามกันมากขึ้น ซึ่งมีทั้งที่เลี้ยงเป็นงานอดิเรกเพื่อความเพลิดเพลิน เลี้ยงเป็น อาชีพเสริมและเลี้ยงเป็นอาชีพหลัก ถึงแม้การเลี้ยงปลาสวยงามจะดูเป็นเรื่องง่าย แต่ผู้เลี้ยงหลายรายที่ประสบปัญหาปลาเกิดโรค และปลาตาย ทำให้เลิกเลี้ยง ผู้เลี้ยงควรจะต้องทราบหรือเข้าใจเพื่อป้องกันความผิดพลาดตั้งแต่เริ่มต้น 

โดย  ตุลฮาบ  หวังสุข


เอกสารอ้างอิง

วันเพ็ญ  มีนกาญจน์  กาญจนา  จิรพันธ์พิพัฒน์  พิสิฐ  ภูมิคง  สถาบันวิจัยสัตว์น้ำสวยงามและสถาน   แสดงพันธุ์สัตว์น้ำ กรมประมง  กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ . ปลาออกลูกเป็นตัว. 2545.    หน้า 158-179.
http://www.rachaplathong.com/engln/index.php?option=com_content&task=view&id=72&Itemid=51
http://www.nicaonline.com/articles1/site/view_article.asp?idarticle=142
http://www.coastalaqua.com/oldweb/index.php?option=com_content&task=view&id=251&Itemid=2