ถนนไปโรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
โรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
สะพานสูบน้ำทะเล
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
สวนหย่อมด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
ด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
อาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)

ในปัจจุบันปลาสวยงามบ้านเรามีหลายชนิดครับ   แต่ละชนิดก็มีความสวยงามแตกต่างกันไปตามสายพันธุ์   ใครชอบแบบไหนลักษณะเป็นอย่างไรก็เลือกซื้อเลือกหากันได้ตามชอบใจ ลองสังเกตดูนะครับ คำว่าปลาสวยงามส่วนใหญ่แล้วเรามักจะนึกถึงรูปร่าง   สีสันที่สวยงามสะดุดตาเป็นหลัก   แต่รู้มั้ยครับ   ยังมีปลาอีกกลุ่มหนึ่งที่ไม่เน้นเรื่องของสีสัน   ความสวยงามความน่ารัก   แต่ปลากลุ่มนี้จะมีลักษณะเด่นที่แปลกตากว่าปลาสวยงามชนิดอื่นๆ   เช่น   มีฟันแหลมยื่นออกมาข้างนอกปาก  ประเภท  ฟันไม่เข้าอะไรประมาณนั้นครับ   มองดูแล้วเท่ไปอีกแบบเหมือนกัน   มีด้วยเหรอ ปลาประเภทนี้?

ผมเชื่อว่าเป็นคำถามที่หลายท่านสงสัย   มีครับ  เป็นปลาสวยงามชนิดใหม่ที่ดูดุดัน  แปลกตา มาจากทวีปแอฟริกาโน่นแน่ะ! มันมีชื่อว่า “โกไลแอต” หรือแปลเป็นไทยว่า ปลาหมาน้ำนี่เอง

เครดิตภาพ  https://wonderful-th.blogspot.com

โกไลแอต คาราซินยักษ์แห่งแอฟริกา

ใช่ครับ มันเป็นพวกคาราซินอีกแล้ว เจ้าแห่งปลาเขี้ยวต้องยกให้ปลาในอันดับคาราซินฟอร์มจริงๆ โกไลเเอตนั้นจัดอยู่ในครอบครัวเลสท์ไอด์ ซึ่งพบในทวีปอาฟริกาเท่านั้นครับ โดยสมาชิกในครอบครัวนี้มีตัวที่ใหญ่ที่สุดในอันดับคาราซินฟอร์ม นั่นก็คือยักษ์ใหญ่โกไลแอต     ไทเกอร์ฟิช แห่งลุ่มน้ำคองโก ซึ้งมีขนาดยาวถึง 140 เซนติเมตร หนักถึง 58 กิโลกรัม(สถิติจากประเทศแชมเบีย) ชนิดนี้นั่นเอง โกไลเเอตจัดอยู่ในกลุ่มปลาซึ่งเรียกชื่อสามัญรวมๆว่าอาฟริกันไทเกอร์ฟิช ดูหน้ามันก็คงรู้นะครับว่าทำไมถึงเหมือนเสือ ปลาอาฟริกันไทเกอร์ฟิชจัดอยุ่ในสกุล Hydrocynus เป็นภาษากรีก แปลเป็นไทยง่ายๆว่า หมาน้ำครับ ประกอบด้วยสมาชิกเท่าที่มีการยืนยันแล้วจำนวน 6 สปีชีส์ซึ่งก็ประกอบไปด้วย

  1.   Hydrocynus tanzaniae (Brewster ,1986)
  2.   Hydrocynus Forskahlii cuvier(Cuier,1819)
  3.   Hydrocynu Brevis(giinther,1864)
  4.   Hydrocynu vittatus(castelher,1861)
  5.   Hydrocynu somonorum(Daqet,1954)
  6.   Hydrocynus qoliath(Boulenqer 1898) หรือโกไลแอต พระเอกในวันนี้ครับ 

ข้อมูลทางด้านชีววิทยาของโกไลแอต

                ชื่อวิทยาศาสตร์:Hydrocynus qoliath(Boulenqer 1898)อ่านว่าไฮโดรซีนัสโกไลแอต แปลเป็นไทยง่ายๆว่า “เจ้าหมาน้ำยักษ์” นั้นเอง

                ชื่อสามัญ(Common names): Giant Tiger fish

                ชื่อไทย:โกไลแอต,อาฟริกันไทเกอร์โกไลแอต   โกไลแอตไทเกอร์ฟิช

                ถิ่นกำเนิด การแพร่กระจาย และแหล่งที่อยู่อาศัย

 พบในทวีปอาฟริกาเท่านั้นครับสำหรับปลาในสกุลนี้โดยโกไลแอตนั้นจะพบเป็นหลักทีลุ่มน้ำคองโก ส่วนที่พบที่อื่นก็เช่น แม่น้ำ Lualaba ทะเลสาบ Upemba และ Tanqanyika เป็นต้น อาศัยหากินอยู่บริเวณกลางน้ำและผิวน้ำ pH ของน้ำอยู่ในช่วง 6.5-7.5 อุณหภูมิของน้ำ 23-26 องศาเซลเซียสครับ อาศัยอยู่ในแหล่งน้ำเปิดขนาดใหญ่ ซึ่งมีพื้นที่กว้างขวางโดยอยู่รวมกันเป็นฝูงครับ

                ขนาด รูปร่าง ลักษณะนิสัย และอาหาร

ขนาดโตเต็มที่ของโกไลแอตนั้น บางที่ก็บอกว่าโตได้ถึง 180 เซนติเมตร ส่วนขนาดที่ยืนยันค่อนข้างชัดเจนจะอยู่ที่ประมาณ 133-140 เซนติเมตร หนักประมาณ 50-58 กิโลกรัมครับ ซึ่งก็ถือว่าใหญ่พอๆกับคนตัวเล็กๆคนหนึ่งเลยที่เดียว

                ลักษณะเด่นของปลาไทเกอร์ฟิชทุกขนิดคือ ฟันครับไทเกอร์ฟิช จะมีฟันเขี้ยวที่แหลมคม ซี่ใหญ่ๆเรียงบนขากรรไกรที่แข็งแรงซึ่งมีช่องสำหรับเก็บฟัน (socket) เช่นเดียวกับอามาทัสหางดำครับ เราสามารถมองเห็นฟันได้ชัดเจนแม้ปลาจะปิดปากสนิทก็ตาม จึงเป็นจุดสำคัญในการดึงดูดความสนใจสำหรับผู้ที่เห็นปลาชนิดนื้ ยิ่งปลาตัวใหญ่มากเท่าใดฟันก็จะมีขนาดใหญ่และมองเห็นชัดเจนยิ่งขึ้น จึงไม่น่าแปลก ที่คนทั่วไปซึ่งไม่มีความรู้สึกซึ่งจะทักปลาในกลุ่มนี้ว่า เป็นปิรันย่าเสียส่วนใหญ่ ทั้งๆที่รูปร่างมันคนละเรื่องกันเลยก็ว่าได้ครับ

                ปลาในกลุ่มไทเกอร์ฟิชนั้น จะมีรูปทรงเพรียวยาวคล้ายกระสวย แบนข้างเล็กน้อย แลดูปราดเปรียวและทรงพลัง ครีบหางมีขนาดใหญ่ ปลายหางบนล่างเรียวแหลม ตรงกลางเว้าเข้าด้านใน แสดงให้เห็นถึงความรวดเร็วในการเคลื่อนที่ในน้ำครับ โดยรวมแล้วมันคือนักล่าซึ่งแข็งแรง ปราดเปรียวว่องไว พร้อมอาวุธร้ายบนขากรรไกรเพื่อใช้ในการงับและสังหารเยื่อได้อย่างทรงประสิทธิภาพนั่นเอง

โกไลแอตนั้น จะมีลักษณะเด่นซึ่งแตกต่างจากไทเกอร์ฟิชชนิดอื่นๆอย่างชัดเจน อย่างแรกสุดก็คือ ไม่มีลายเป็นแถบสีดำขนาดเล็กพาดผ่านตามแนวยาวของลำตัวใดๆทั้งสิ้นในทุกๆช่วงวัยของชีวิตครับ หรืออาจพอมองเห็นเป็นสามแถบจางๆ กลางลำตัวในปลาวัยอ่อนเท่านั้น ส่วนสีของลำตัวจะเป็นสีเงินขาวชัดเจนทั้งตัว ลักษณะอันนี้ถือว่าดูง่ายที่สุดแล้วในการแยกโกโลแอตออกจากไทเกอร์ฟิชชนิดอื่นๆ นอกจากนั้นโกไลแอตยังมีลักษณะเด่นที่ไม่เหมือนใครอีกอย่างก็คือ มีส่วนหัวที่ขนาดใหญ่ และมีขากรรไกรที่ยาวมากกว่าไทเกอร์ฟิชชนิดอื่นๆอย่างชัดเจนครับ  ส่วนรูปร่างนั้นโกโลแอตจะค่อนข้างแบนข้างมากกว่าตัวอื่นหลังของปลาส่วนหน้า หรือส่วนที่ถัดจากส่วนหัวไปยังโคนครีบหลังตอนหน้านั้น ดูค่อนข้างเรียบและตัดตรงลาดเอียงเป็นมุมสูงจากครีบหลัง ลงมารับกับส่วนหัวได้อย่างเรียบลงตัวใบครีบหางของโกโลแอต จะมีขนาดใหญ่กว่าไทเกอร์ฟิชชนิดอื่นๆ และจะมีลักษณะแผ่กว้างบานออกมากว่าตัวอื่นๆ ซึ่งจะชัดเจนเมื่อปลามีขนาดใหญ่ขึ้น ส่วนปลายด้านล่างจะมีสีแดงและปลายด้านบนจะไม่มีสี หรืออาจมีสีแดงแค่ตรงขอบเล็กน้อยครับ หรือในปลาบางตัว บางวัย หรือบางสภาพแวดล้อม ใบครีบหางปลายล่างจะมีสีแดงจางๆ จนแทบมองไม่เห็นเลยก็พบบ่อยเช่นกัน

                โกไลแอตจะออกล่าและอยู่รวมกันเป็นฝูง โดยจะล่าโจมตีเหยื่อด้วยความเร็วสูงมากๆ เมื่องับเหยื่อได้แล้ว ส่วนใหญ่จะไม่รอด เพราะบาดแผลฉกรรจ์ซึ่งได้รับจากคมเขี้ยวขนาดใหญ่ และแรงงับที่ไม่กระจอกงอกง่อย บางครั้งถ้ารวมฝูงใหญ่อาจโจมตีปลาขนาดใหญ่พอๆกับตัวมันเองก็ได้ครับ โดยการกัดเป็นชิ้นๆคล้ายปิรันย่าแต่ส่วนใหญ่จะพบน้อยและมักชอบกินเหยื่อที่พอดีคำมากกว่า นิสัย เช่นนี้เลยทำให้มันเป็นปลาเกมฟิช หรือปลาที่นิยมตกเล่นอันดับต้นๆของโลกเลยทีเดียว ส่วนการเข้ากัดทำร้ายคนจนเกิดอันตรายร้ายแรงนั้นยังไม่มีรายงานที่ชัดเจนครับ

การเลี้ยง และการดูแล

โกไลแอตและกลุ่มอาฟริกันไทเกอร์ในสกุลนี้ทั้งหลายนั้น อาจไม่ใช่ปลาที่เหมาะกับมือใหม่เท่าไดนักครับ หรืออาจจะไม่เหมาะสมเลยก็ว่าได้สำหรับคนที่เพิ่งหัดเลี้ยงปลา หรือเคยเลี้ยงแต่ปลาพื้นๆ ทั่วไป และยังไม่มีความรู้เรื่องคุณภาพน้ำ ระบบกรอง  โกไลแอตไม่ใช้ปลาที่วิ่งมาหาอาหารหน้าตู้ เหมือนปลาทอง หรือฟลาเวอร์ฮอร์น หรือไม่ใช้พวกที่โยนปลาเหยื่อลงไปแล้ว จะวิ่งไล่กินทันทีจนท้องป้องเหมือนอโรวาน่าครับ  สำหรับโกไลแอต นั้นอะไรหลายๆอย่างที่มันแสดงออกมาบอกให้เราทราบว่า มันไม่แฮปปี้กับชีวิตในตู้ปลาเท่าไดนัก ความดิบเถื่อนของปลาป่า ความรักอิสระ และสัญชาตญาณระวังภัยยังคงเต็มเปี่ยมในตัวมัน ซึ่งอาจจะใช้นักเลี้ยงปลามือใหม่วิตก และเครียดหนักกว่าปลาอยู่เสมอครับ ดังนั้น ใครที่ยังก้าวผ่านเวลาของการเลี้ยงปลาช่วงนี้ไปไม่ได้ก็ยังไม่ควรซื้อปลากลุ่มนี้มาเลี้ยงด้วยประการทั้งปวง แต่ทั้งนี้และทั้งนั้น การอ่านและศึกษาข้อมูล ตลอดจนทำความเข้าใจด้วยสติปัญญานั้น อาจทำให้ท่านพร้อมที่จะเลี้ยงปลาพวกนี้ได้อย่างรวดเร็วเหลือเชื่อก็เป็นได้ครับ

การเลือกซื้อโกไลแอต

การเลือกซื้อนั้น สิ่งแรกที่ควรดูคือ ดวงตาของปลา ปลาพวกนี้ส่วนใหญ่แล้วมักจะบาดเจ็บที่ตาได้ง่ายเสมอๆ เนื่องจากร้านขายปลาพวกนี้ส่วนใหญ่จะเลี้ยงรวมกันเป็นฝูง และด้วยนิสัยของปลา จึงเลี่ยงไม่ได้เลยที่จะมีการปะทะกันด้วยฟันแหลมคมและจุดที่อันตรายที่สุดก็คือดวงตานั่นเองครับ เพราะบอดแล้วบอดเลยปลาตาขุ่น บวม ตาดำหรี่เล็กกว่าปกติ หรือความผิดปกติใดๆแล้วแต่บนดวงตาก็เลี่ยงเลี่ยงครับ เพราะไม่ใช้ว่าจะรักษาได้ปกติทุกกรณีเสมอไป ส่วนที่สองที่มักบาดเจ็บก็คือ ริมฝีปากปลาทั้งบนล่างเนื่องจากการชนตู้อย่างแรงตามนิสัยขี้ตกใจของปลาอีกเช่นกันครับปลาที่ชนตู้อย่างแรงหรือชนบ่อยจนปากเจ่อ หรือมีก้อนเนื้องอกนั้น ส่วนใหญ่จะไม่หายครับ  แต่ถ้าเล็กน้อยก็ไม่ซี่เรียส สำหรับฟันนั้นงอกใหม่ได้ตลอดครับ ส่วนที่สามมักจะเกิดตำหนิได้ง่ายก็คือ ครีบต่างๆ จากการกัดกันแล้วงอกใหม่ไม่ตรงบิดคดไม่สวยงาม กรณีนี้ถือว่าซี่เรียสเล็กน้อยที่สุดเพราะรักษาให้หายง่ายด้วยการตัดแต่ง ถ้าปลาตัวที่เราเล็งนั้น ส่วนอื่นๆสวยงาม แข็งแรงสมบูรณ์หมด แต่มีครีบบิดคดเล็กน้อย ก็จงจับมาแต่งครับ เป็นทางเลือกที่ดีที่สุด การแต่งนั้นก็ง่ายๆใช้กรรไกรคมๆตัดด้วยความรวดเร็วและเม่นยำเวลาจับมันไว้ในกระชอน อันนี้ต้องอาศัยความชำนาญพอควร ถ้าไม่แน่ใจก็ไหว้วานผู้อื่น หรือทำใจ หรือไม่ต้องซื้อมาเลี้ยงเลยครับ

เมื่อรู้วิธีเลือกปลาแล้วก็มาเลือกบ้านปลากันครับ เป็นเรื่องที่น่าหนักใจสำหรับผู้ที่คิดจะเลี้ยงปลาชนิดนี้ในระยะยาวหรือต้องการเลี้ยงให้โตที่สุดแนะนำไปตรงๆเลยครับว่า เอาตู้ใหญ่ๆและแข็งแรงที่สุดเท่าที่กำลังทรัพย์จะอำนวยแล้วกันครับ หรือไม่ก็ลงบ่อใหญ่ๆไปเลย โกไลแอตเป็นคาราซินที่มีขนาดใหญ่ที่สุดแล้วครับ นอกจากใหญ่ได้เป็นเมตรแล้ว ยังมีพละกำลังและความเร็วมหาศาลอีกด้วย แต่ถ้าเลี้ยงระยะสั้นหรือชั่วคราวก็เลี้ยงตามขนาดของปลาไปเรื่อยๆละกันครับ จะว่าไปแล้ว ปลาเล็กๆ 3-5 นิ้ว จะเลี้ยงในตู้ปลาขนาด 24 นิ้ว ก็ยังได้ ถ้าเข้าใจเรื่องคุณภาพน้ำเพียงพอ แล้วค่อยๆขยับขยายไปตามขนาดของปลาที่เพิ่มขึ้นจนกว่าจะหมดปัญญาเลี้ยงหรือปลาหยุดโต

สำหรับปลาที่มีขนาด 1 ฟุตขึ้นไปจะโตช้ามากหรือแทบไม่โตเลยครับ ถ้าอยู่ในตู้แคบๆเล็กๆชวนอึดอัด ดังนั้นถ้าใครอยากเลี้ยงระยะเวลายาว และยอมรับตรงนี้ได้ ก็จัดตู้ปลาขนาดสัก 72×30×30 นิ้ว ไว้ให้เค้าก็ได้ครับ จะเลี้ยงได้ตลอด ด้วยขนาดปลาไม่เกิน 15-20 นิ้วโดยประมาณ ดองขนาดมันไว้ตรงนี้ได้อีกนาน ส่วนจะนานแค่ไหนนั้นผู้เขียนบอกไม่ได้ชัดเจน เอาเป็นว่านานจนพอใจแล้วกันครับ และไม่ว่าจะเป็นตู้ขนาดใดก็ตาม การปิดตู้ให้แข็งแรง เป็นสิ่งที่ไม่ควรมองข้ามเลยแม้แต่นิดเดียวครับ เผลอเป็นกระโดกออกมาแห้ง ต้องมานั่งเก๊กซิมเปล่าๆ

                สาธยายมาอาจจะดูเนื้อหามากไปหน่อย   แต่ผมก็ตั้งใจแหละครับ เห็นว่ามันเป็นปลาที่แปลกใหม่   อยากจะให้มีข้อมูลสำหรับผู้อ่านที่สนใจเยอะๆ   แต่สำหรับท่านที่สนใจอยากจะเรียนรู้ก็ต้องศึกษาดูให้ดีก่อนนะครับ   เพราะมันเป็นปลาที่ยังใหม่มากเมื่อเทียบกลับปลาสวยงามชนิดอื่นๆ   แต่ถ้าชอบหรือสนใจที่จะเลี้ยงจริงๆ   ผมคิดว่าไม่ยากหรอกครับ   แต่ถ้าจะยากก็คงจะยากตรงที่เลี้ยงแล้วต้องอยู่กับเขานานๆนะครับ   หมั่นดูแลเรื่องน้ำเรื่องอาหาร   แล้วจะรู้ว่าการเลี้ยงปลาโกไลแอตไม่ยากอย่างที่คิด

เรียบเรียงโดย อนันต์ มิตรช่วยรอด

เอกสารอ้างอิง

นิรนาม.2552.โกไลแอต คาราซินยักษ์แห่งแอฟริกา.The Fish Max นิตยาสารคนรักปลา เพื่อคนรักปลา. 4:81-86.

นิรนาม.2551.นิยามปลาโหด.  [Online]Available: http://www.time4fish.net/story/story6_1.html

(วันที่ค้นข้อมูล: 10 มิถุนายน 2553).