ถนนไปโรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
สะพานสูบน้ำทะเล
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
ด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
โรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
อาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
สวนหย่อมด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)

ปัญหาที่พบเจอบ่อยกับผู้เลี้ยงปลาหมอสี คือ ไม่สามารถแยกเพศปลาได้ เมื่อลองซื้อปลามาเลี้ยงได้ระยะหนึ่งแล้วปลาที่เลี้ยงได้แสดงตัวว่าเป็นตัวเมีย โดยการออกไข่ให้เห็น เมื่อเจอแบบนี้เข้าหลายคนก็ถอดใจเลิกเลี้ยงไปก็มี ทั้งๆที่จริงแล้วปลาก็เป็นตัวเมียตั้งแต่แรก ไม่ได้มาเปลี่ยนเพศในภายหลังแต่คนที่ซื้ออาจจะดูไม่ออก แล้วเราจะทำอย่างไรให้ได้ปลาตัวผู้หรือโอกาสเป็นตัวผู้มากที่สุด

    

เพศเมีย                                                        เพศผู้

ในครั้งนี้จะมาดูวิธีการที่จะช่วยให้สามารถเลือกปลาหมอสีเพศผู้ได้ เอามาจากวิธีที่ใช้เอง หากเราเลือกซื้อปลาที่มีขนาดใหญ่ก็จะเจอปัญหาน้อยมาก แต่ราคาปลาก็จะสูงตามไปด้วย หลายคนเลยนิยมซื้อปลาที่มีขนาดเล็กคือประมาณ 1-2 เซนติเมตรหรือปลาอายุไม่เกิน 2 เดือน ซึ่งจะทำให้ โอกาสที่จะได้ปลาตัวผู้นั้นก็น้อยลงไปด้วยคือ ประมาณ 50:50  เพราะตัวผู้กับตัวเมียในช่วงนี้จะคล้ายกันมาก ดูไม่ค่อยแตกต่าง แล้วจะเลือกปลาอย่างไรให้ได้ปลาเพศผู้ อย่าว่าแต่นักเลี้ยงปลามือใหม่บางทีคนที่เลี้ยงปลามานานก็ยังดูไม่ออกเลย แต่ เท่าที่ได้ทดลองดูด้วยตัวเอง ก็พอที่จะสรุปได้ว่า โดยปกติการดูว่าปลาตัวนั้นเป็นเพศใดนั้น จะมีวิธีดู 2 วิธีคือ ดูจากภายนอกและอีกวิธีคือดูจากภายใน แต่ครั้งนี้จะใช้วิธี ดูจากลักษณะภายนอกของปลา

  1. วิธีดูลักษณะของช่วงหัวของปลา โดยปกติปลาตัวเมียนั้นจะมีหัวที่ลาดๆ คือมีลักษณะเป็นเส้นตรงจากปลายริมฝีปากบน ไปถึงจุดเริ่มต้นของครีบหลัง (dorsal fin) จะเรียบไม่มีเนื้อนูนหรือที่เรียกกันว่าโหนกขึ้นมาให้เห็น กลับกันจะเห็นชัดในปลาตัวผู้ และบางทีก็เจอตัวเมียที่มีโหนกเช่นกัน แต่โอกาสจะเจอนั้นน้อยมากๆ คงจะไม่เกิน 1%  ดังนั้นวิธีนี้ก็ยังมีโอกาสที่จะพลาดได้เช่นกัน
  2. วิธีดูครีบหลัง ในปลาเพศเมียนั้นส่วนมาก ( มากกว่า ๙๐% ) จะมีจุดดำหรือที่เรียกว่ามาร์คกิ้งอยู่บนครีบไม่ว่าจะขนาดเล็กหรือใหญ่แต่ใช่ว่าปลาตัวผู้นั้นจะไม่มีเพราะตัวผู้บางตัวก็จะมีเช่นเดียวกัน หากเราใช้แค่วิธีนี้ก็อาจจะทำให้ผิดพลาดได้ อีกเหตุผลที่จะผิดพลาดได้หากใช้วิธีนี้คัดเลือกลูกปลาขนาดเล็ก เพราะลักษณะดังกล่าวจะปรากฏชัดเจนในลูกปลาที่มีขนาดค่อนข้างจะโตแล้ว ดังนั้นควรใช้วิธีอื่นประกอบด้วย
  3. วิธีดูช่องเพศ ปกติปลาตัวผู้จะมีท่อแค่ 2 ท่อ คือ ท่ออุจาระ และท่อปัสสาวะ ส่วนตัวเมียจะมี 3 ท่อ คือ 2 อันแรกเหมือนตัวผู้ แต่ที่มีเพิ่มเติมคือท่อนำไข่ ช่องนี้จะอยู่ระหว่าง 2 ช่องแรก จะเห็นชัดเจนเฉพาะช่วงที่พร้อมจะวางไข่ ซึ่งจะคล้ายกับของเพศผู้ อันที่จริงหลายคนยังเข้าใจผิดอยู่ว่าท่อที่มีลักษณะทู่ๆ นั้นคือของตัวเมีย แต่ความจริงของตัวผู้ก็มีลักษณะเหมือนกับของตัวเมียและที่ว่าจะมีปลายท่อโค้งไปด้านหน้าจะเป็นตัวผู้ก็ไม่ใช่เพราะของตัวเมียก็เหมือนกับตัวผู้ ดังนั้นข้อนี้ก็ใช้ไม่ได้ 100% ดังนั้นก่อนที่เราจะเลือกปลาได้ว่าเป็นเพศไหนก็ต้องมีความรู้และความชำนานระดับหนึ่งเลยทีเดียวกว่าจะดูเป็น เพราะปลาตัวเมียที่ไม่สมบูรณ์เพศนั้นจะไม่ยื่นท่อนำไข่ออกมาหรืออาจจะโผล่แค่นิดเดียวทำให้มองไม่ออก ส่วนเพศผู้นั้นดูง่ายเพราะท่อจะทู่ๆส่วนใหญ่จะมีปลายโค้งไปด้านหน้านิดหน่อยส่วนปลายท่อจะคล้ายกับปลายหลอดดูดน้ำซึ่งจะเป็นอย่างนี้ตลอดเวลาไม่เฉพาะช่วงสมบูรณ์เพศ ส่วนท่อของตัวเมียนั้น (ช่วงปกติ) จะมีเนื้อหุ้มยื่นออกมาจากลำตัวปลาคล้ายๆกับเนินเนื้อเกินออกมาและจะมีปลายท่อแหลมๆ ยื่นเลยออกมานิดหน่อยส่วนปลายท่อแหลมจะไปด้านไหนก็ได้ แต่ส่วนใหญ่จะยื่นไปด้านหน้านิดหน่อย

ปัญหาในการเลือกปลาหมอสีให้ได้เพศผู้นั้นคงจะหมดไปได้หากเอาวิธีทั้งหมดมารวมกัน เชื่อว่าหากทุกคนเป็นคนที่ช่างสังเกต คงจะทำได้ง่ายๆเพราะไม่ใช่เรื่องยาก สำหรับข้อมูลข้างต้นหากผิดพลาดประการใดก็ต้องขออภัยไว้ ณ ที่นี้ด้วย

โดย อนุเชษฐ์ อรชร