ด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
อาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)

หากเราจะกล่าวถึงอาหารทะเล ดิฉันคิดว่าหลายๆ ท่านก็คงคิดถึงกุ้งเป็นลำดับต้นๆ แต่กุ้งที่มีขายตามท้องตลาดมีทั้งกุ้งตามแหล่งน้ำธรรมชาติ และกุ้งที่ได้มาจากเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้ง ซึ่งหากเป็นกุ้งตามธรรมชาติโอกาสที่จะมียา และสารตกค้างต่างๆ น้อยมาก แต่หากเป็นกุ้งที่ได้จากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำของเกษตรกร มีความเสี่ยงที่จะตรวจพบเจอยาและสารเคมีต้องห้าม ซึ่งกรมประมงก็ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้มาก โดยมีมาตรฐานการปฏิบัติ ทางการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่ดี GAP และ มาตรฐาน CoC เพื่อให้การเพาะเลี้ยงกุ้งปลอดภัยต่อผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อม

ดังนั้น การใช้ยาสัตว์ สารเคมี และวัตถุอันตรายทางการประมง จึงต้องเป็นไปอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ โดยในการให้รับรองมาตรฐานฟาร์ม เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ จะต้องมีการตรวจสอบการใช้ยาสัตว์ สารเคมีทางการประมงที่มีการขึ้นทะเบียนถูกต้อง กรณีที่ มีการใช้เป็นไปตามที่ระบุในฉลากและมีบันทึกข้อมูลการ ใช้ และต้องไม่พบการตกค้างเกินค่าที่กำหนด ก่อนอื่นเราต้องรู้ก่อนว่ายาชนิดไหน อนุญาตให้ใช้ได้และห้ามใช้

   

                                            ภาพจาก http://kungluangthai.blogspot.com                                              

 

ภาพจาก https://www.srisubanfarm.com

 

ยาและสารเคมี ที่ห้ามใช้ในสัตว์น้ำ

  1. คลอแรมฟินิคอล (Chloramphenicol)
  2. ไนโทรฟิวราโซน (Nitrofurazone)
  3. ไนโทรฟิวแรนโทอิน (Nitrofurantoin)
  4. ฟิวราโซลิโดน (Furazolidone)  
  5. ฟิวแรลทาโดน (Furaltadone)  
  6. มาลาไคท์ กรีน (Malachite Green)

ยาและสารเคมีทั้ง 6 ชนิดนี้ ขอย้ำและต้องจำให้ขึ้นใจเลยนะค่ะว่าห้ามใช้ในการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำโดยเด็ดขาดเพราะเป็นยาและสารเคมีที่สามารถตกค้างอยู่ในสัตว์น้ำและสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นอันตรายต่อผู้บริโภครวมทั้งระบบนิเวศน์ในธรรมชาติอีกด้วย

          มาทราบถึงชนิดของยาและสารเคมีที่อนุญาตให้ใช้สำหรับการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำกันบ้างนะค่ะ และต้องจำให้ขึ้นใจเช่นกันค่ะ จะได้ไม่มีปัญหาเรื่องการใช้ยา

ยาและสารเคมีที่อนุญาต

สำหรับการเพาะเลี้ยงในปลา

  1. Amoxicillin
  2. ENRO (Enrofloxacin) 
  3. Trimethoprim
  4. Sulfadiazine
  5. Sulfadimethoxine
  6. Sulfathiazole
  7. Sulfamonomethoxine
  8. Ormetroprim
  9. OXO (Oxolinic acid)
  10. FLU (Flumequine) เฉพาะปลา Trout
  11. Deltamethrin เฉพาะปลา Salmon

สำหรับการเพาะเลี้ยงในปลาและกุ้ง

  1. Oxytetracycline
  2. Tetracycline 
  3. Toltrazuril

เมื่อทราบแล้วว่ายาและสารเคมีชนิดไหนที่ห้ามใช้ ชนิดไหนที่อนุญาตให้ใช้สิ่งหนึ่งที่ถือว่าสำคัญ

อย่างยิ่งในเรื่องของยาและสารเคมีก็คือ เรื่องการใช้ยาและสารเคมีที่ถูกต้องนี่แหละค่ะ ใช้อย่างไรให้ปลอดภัยต่อผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อมหรือต้องทำเช่นไรการใช้ยาและสารเคมีถึงจะเกิดผลสัมฤทธิ์ที่สุด

คำแนะนำในการใช้ยาที่ถูกต้อง

  1. ต้องมีการวินิจฉัยโรคก่อน
  2. เลือกใช้ยาให้เหมาะสมกับโรค
  3. ควรมีความรู้เรื่องยาที่ใช้
  • ความไวของเชื้อต่อยา
  • การดื้อยา
  1. ควรมีความรู้เกี่ยวกับสัตว์น้ำที่เป็นโรค เช่น
  • สุขภาพของสัตว์น้ำ
  • ประวัติการใช้ยา
  1.   มีการจัดการคุณภาพน้ำที่ถูกต้องควบคู่ไปด้วย
  2.   ใช้ยาเมื้อมีความจำเป็นเท่านั้น ไม่ใช้พร่ำเพรื่อ
  3. ต้องใช้ยาตามเอกสารกำกับยา
  4. หยุดใช้ยาตามระยะเวลาที่ระบุในใบกำกับยาก่อนการจับขาย
  5.   ควรใช้ยาตามที่จดทะเบียนอย่างถูกต้องกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา

                เกษตรกรผู้ผลิตกุ้งเพื่อจำหน่ายนั้นผลผลิตต้องมีคุณภาพสูง ปลอดสารตกค้าง ดิฉันว่าเราในฐานะผู้บริโภคมีความเสี่ยงน้อยที่จะได้รับกุ้งที่มียาตกค้าง เนื่องจากที่ผ่านมา กรมประมง ซึ่งเป็นหน่วยงานกลางในการให้การรับรองฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ได้เปิดให้การรับรองแก่เกษตรกรมาโดยตลอด ทำให้อุตสาหกรรมกุ้งไทยเติบโตได้อย่างรวดเร็ว เข้มแข็ง ยิ้มได้อย่างภาคภูมิใจ มั่นคงในตลาดโลก เพราะมั่นใจว่ากุ้งไทยมีมาตรฐานและเป็นสากล ขอให้เกษตรกรปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไข ข้อกำหนดของมาตรฐานฟาร์มอย่างเคร่งครัด โดยเฉพาะข้อกำหนด เรื่องยาและสารเคมี ซึ่งเป็นข้อกำหนดสำคัญของมาตรฐานฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ


                 ทราบกันอย่างนี้แล้ว เกษตรกรต้องเพิ่มความระมัดระวังในกระบวนการผลิตให้มากขึ้น เพื่อเป็นการประกาศว่า ประเทศไทยของเราเป็นประเทศที่ให้ความสำคัญและใส่ใจกับเรื่องระบบคุณภาพและการจัดการเกี่ยวกับระบบการเลี้ยงที่ดีปลอดภัยจากการใช้ยา และสารเคมี และขอบคุณกรมประมงที่ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้ อาจจะยุ่งยากสำหรับเกษตรกรในเรื่องการจัดการฟาร์มเพาะเลี้ยงแต่ก็นับว่าคุ้มค่าเหลือเกินกับผลตอบแทนที่ได้รับ โดยเฉพาะกับผู้บริโภคที่ได้รับประทานกุ้งที่มีคุณภาพ และที่สำคัญที่สุดไร้สารตกค้างปลอดภัยกับชีวิตอีกด้วย

เรียบเรียงโดยขวัญเรือน  สุวรรณรัตน์ 

เอกสารอ้างอิง

www.fisheries.go.th