ถนนไปโรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
อาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
สวนหย่อมด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
สะพานสูบน้ำทะเล
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
โรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
ด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา

ก่อนอื่นก็ต้องกล่าวสวัสดีค่ะ ท่านผู้อ่านทุกท่าน มารยาทแบบไทยๆ เราอย่าทิ้งเสียนะคะ การยกมือไหว้ การกล่าวคำสวัสดี เป็นเอกลักษณ์ที่บ่งบอกถึงความเป็นคนไทย ผู้เขียนเป็นคนชอบเดินเล่นเที่ยวชายทะเล ในช่วงที่หน้าคลื่นสงบจะเห็นชาวประมงวางลอบเพื่อดักจับปลาก็ได้ปลาหลายชนิดปะปนกันไป แต่หนึ่งในหลายชนิดนั้นจะมีปลากระบอกอยู่ด้วยเสมอ ผู้เขียนเห็นแล้วอยากหามาทานเองบ้างจะได้ปลาที่สดๆ

แต่ติดที่ว่าเราเป็นผู้หญิงและไม่มีความสามารถในด้านนี้ เอาแบบง่ายๆก็ไปซื้อทานแล้วกัน แต่ต้องสู้กับราคาที่สูงหน่อยเพราะปลาตัวขนาดกลางราคาประมาณกิโลกรัมละ 200 บาท ถ้าขนาดโตหน่อยก็ราคา 300-350 บาทต่อกิโลกรัม แต่ก็ต้องยอมเพราะความอยากทาน

 

                                                   

 

ปลากระบอกเป็นปลาที่จัดอยู่ในครอบครัว Mugilidae มีหลายสกุลหลายชนิด ชนิดที่รู้จักกันดีและมีการศึกษาวิจัยกันอย่างกว้างขวาง รวมทั้งนิยมใช้ในการเพาะเลี้ยงคือ Mugil cephalus limmaeus เป็นปลาที่มีลำตัวยาวป้อมหัวแหลม ที่ตามีเยื่อไขมันคลุม ปากเล็ก ครีบหลังมีสองอัน ส่วนหลังเป็นสีเทาหรือน้ำตาล ด้านข้างเป็นสีเงินวาวท้องขาว ข้าลำตัวมีแถบสีดำบางๆพบมีอยู่ทั่วไปในเขตร้อนและเหนือหรือใต้เขตร้อน(Sub-trophical) ในมหาสมุทรแปรซิฟิค มหาสมุทรแอทแลนติกและมหาสมุทรอินเดียรวมทั้งในทะเลเมดิเตอร์เรเนียนสำหรับในไทยมีรายงานว่าพบที่จังหวัดสงขลาแต่ไม่มาก

วงจรชีวิตของปลากระบอกคล้ายกับปลานวลจันทร์ทะเลกล่าวคือ ผสมพันธุ์วางไข่ในทะเลแล้วลูกปลาจะเข้ามาหากินและเจริญเติบโตในบริเวณชายฝั่ง ปลาจะเจริญเติบโตในบริเวณชายฝั่งและจะโตเต็มวัยพร้อมที่จะผสมพันธุ์วางไข่ได้เมื่อมีอายุตั้งแต่ 2 ปีขึ้นไป ปลาเพศเมียจะมีไข่ตั้งแต่ 1-3 ล้านฟอง แล้วแต่ขนาดของปลา ปลาจะวางไข่ในทะเลลึกนอกชายฝั่งที่มีอุณหภูมิในช่วง 21-25 oC ลักษณะไข่ปลาเป็นไข่ครึ่งจมครึ่งลอยลูกปลาที่ฟักเป็นตัวจะถูกกระแสน้ำพัดพาเข้าในบริเวณชายฝั่ง ลูกปลาช่วงวัยอ่อนจะกินแพลงก์ตอนสัตว์เป็นอาหารเมื่อลูกปลาเจริญได้ขนาดประมาณ 3 ซม. ก็จะเปลี่ยนอุปนิสัยการกินอาหารมากินพืชแทน

ปลากระบอกเป็นปลาที่กินพืชที่แท้จริงจัดอยู่ในขั้นอาหารที่สอง (Secandtro-Plnclevel) เป็นปลาที่ทนต่อสภาพแวดล้อมได้ดีสามารถปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมได้ดี สามารถปรับตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมใหม่ๆได้ง่าย ปลากระบอกเป็นปลาที่มีสรีระวิทยาของทางเดินอาหารและกรรมวิธีการกินอาหารที่น่าสนใจ ปลาชนิดนี้จัดว่าเป็นนักกินบริเวณผิวสัมผัส (Interface feeder) ไม่ว่าเป็นผิวพื้นก้นบ่อ ผิวน้ำ ผิวของใบพืช เช่น หญ้าทะเล ผิวของหินใต้น้ำ ผิวของรากต้นไม้ในป่าชายเลน ฯลฯ

ปลากระบอกจะกินโดยวิธีการดูดหรือแทะเล็มที่พื้นผิววัสดุซึ่งมีทั้งอาหารและไม่ใช่อาหาร แต่ปลากระบอกจะมีอวัยวะกรองที่คอเรียกว่า (Phary ngeal fitering device) แยกตะกอนอาหารออกจากตะกอนที่ไม่ใช่อาหารแล้วพ่นตะกอนที่ไม่ใช่อาหารออกมาและส่วนที่เป็นอาหารก็จะกลืนลงสู่กระเพาะอาหารส่วนลำไส้ของปลากระบอกจะยาวมาก ขดอยู่หลังกระเพาะอาหารยาวประมาณ 5 เท่าของตัวปลา

ผู้อ่านคงได้ทราบถึงวงจรชีวิตของปลากระบอกแล้ว ผู้เขียนขอพาไปทราบถึงเมนูที่เกี่ยวกับปลากระบอก หากเป็นเมนูที่อยู่ในร้านอาหารแล้วราคาคงจะสูงน่าดูเพราะขนาดปลาสดๆ ราคาต่อกิโลกรัมยังสูงเลยนี่เป็นความเห็นของผู้เขียนเองนะค่ะ บางท่านอาจจะคิดว่าราคาก็เหมือนปลาทั่วๆไป แค่แพงกว่าปลาทู ไปเท่าตัวก็แค่นั้นเอง เมนูที่ผู้เขียนขอแนะนำ ต้มส้มปลากระบอก ฉู่ฉี่ปลากระบอก ปลากระบอกทอดขมิ้น แกงส้มปลากระบอก  ต้มยำปลากระบอก  เมนูที่ผู้เขียนชอบมากที่สุด คือ ปลากระบอกมักเกลือ แล้วทอดทานกับข้าวสวยร้อนๆ บรรยากาศฝนตกพร่ำๆ นั่งเขียนบทความไปหิวข้าวไปด้วยเลย อย่าลืมไปซื้อมาทานกันนะค่ะผู้เขียนขอตัวไปตลาดซื้อปลากระบอกหมักเกลือก่อนค่ะ

เรียบเรียงโดย ขวัญเรือน  สุวรรณรัตน์

เอกสารอ้างอิง

อังสุนีย์ ชุณหปราณ. ชีววิทยาปลากระบอกดำในทะเลสาบสงขลาและบริเวณชายฝั่งทะเลจังหวัดสงขลา. สืบค้นจาก www.nicaonline.com

นิเวศน์ เรืองพานิช, เรณู ยาชิโร และวิชัย วัฒนกุล. 2536 การเพาะและอนุบาลลูกปลากระบอกดำ (Liza Subviridis) เอกสารวิชาการฉบับที่ 18/2536 สถาบันวิจัยการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง 13 หน้า.