โรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
ด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา
อาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
ถนนไปโรงเพาะเลี้ยงปลาทะเลของศูนย์ฯ
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
สวนหย่อมด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)

บทคัดย่อ

นำเตตราไฮมีนาที่แยกได้จากปลาหางนกยูงที่เป็นโรคตัวเปื่อยมาศึกษาเพื่อจัดจำแนกชนิดทางอนุกรมวิธาน โดยศึกษาลักษณะสันฐานวิทยา จากตัวอย่างสด และย้อมสี ตรวจดูลักษณะเซลล์ภายใต้กล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสง (Light microscopy, LM) และนำเซลล์มาผ่านการเตรียมตัวอย่างเซลล์เพื่อศึกษารายละเอียดลักษณะรูปร่างให้ชัดเจนมากขึ้นด้วยกล้องจุลทรรศน์แบบส่องกราด (scanning electron microscopy, SEM) ผลจากการศึกษาพบว่าเตตราไฮมีนาเป็นสัตว์เซลล์เดียวที่มีซีเลีย (cilia) รอบตัว (somatic ciliary row) จำนวน 24-26 แถว

มีแถวซีเลียที่อยู่หลังปาก (postoral meridians, POM’s) จำนวน 2 แถว และมีซีเลียด้านท้ายเซลล์ซึ่งยาวกว่าซีเลียบนเซลล์ ประมาณ 1.5 เท่าจำนวน 1 เส้น (caudal cilium) เซลล์มีขนาดแตกต่างกันโดยมีความกว้างและยาวเฉลี่ย 49.5 และ 89.9 ไมครอนตามลำดับ รูปร่างคล้ายลูกแพร์ มีช่อง (รู) ขับถ่ายของเสีย (contractile vacuole pores, CVP’s) 2-3 รู ตั้งอยู่บนแถวซีเลียที่ 7 และ 8 มีนิวเคลียสขนาดใหญ่ (macronucleus) 1 อันตั้งอยู่ตรงกลางเซลล์โดยค่อนไปทางด้านหน้าเซลล์เล็กน้อย มีนิวเคลียสขนาดเล็ก (micronucleus) 1 อัน รูปร่างค่อนข้างกลมตั้งอยู่ตรงกลางหรือส่วนท้ายของ macronucleus มีร่องปากประกอบด้วยแนวซีเลียเรียงตัวอยู่ทางด้านขวาและกระจุกของซีเลีย 3 กระจุกเรียงกันอยู่ทางด้ายซ้าย ผลการศึกษาครั้งนี้สรุปได้ว่าเตตราไฮมีนาที่พบในปลาหางนกยูงนี้จัดเป็นชนิด Tetrahymena corlissi

คำสำคัญ: เตตราไฮมีนา ปลาหางนกยูง

การจำแนกชนิดเตตราไฮมีนา (Tetrahymena sp.) ที่พบในปลาหางนกยูง
Identification of Tetrahymena sp. isolated from guppy, Poecilia reticulata

ฐิติพร หลาวประเสริฐ Thitiporn Laoprasert
สุปราณี ชินบุตร Supranee Chinabut
วรวิทย์ มณีพิทักษ์สันติ Worawit Maneepitaksunti

สถาบันวิจัยสุขภาพสัตว์น้ำจืด Inland Aquatic Animal Health Research Institute


Abstract

A parasitic ciliated protozoan, Tetrahymena was isolated from diseased guppy (Poecilia reticuleta) in Thailand. It was then processed for morphological study by light microscopy (LM) and scanning electron microscopy (SEM). Living and stained specimens demonstrated that the parasites were variable in size, averaged width and length were 49.5 x 89.9 micron. The bodies of the ciliates were pear-shaped. The number of somatic ciliary rows (meridians) had a range between 24 and 26 with one caudal cilium at the end of the cell, two postoral meridians (POM’s), 2 - 3 contractile vacuole pores (CVP’s), located at ciliary rows 7 and 8. The macronucleus was typically ovoid to irregularly spherical and was located in the center of the ciliate’s body, often slightly anterior. The micronucleus was single, small, and spherical, located closely to the macronucleus. The tegumental surface of the parasite showed the ciliary rows, a typical buccal cavity consisted of one undulating membrane located on the right and three membranelles located on the left. The CVP’s position showed obviously. This parasitic ciliated protozoan was identified as Tetrahymena corlissi .

Keywords: Tetrahymena guppy Poecilia recticulata

ที่มา: รวมบทคัดย่อ การสัมมนาวิชาการประมง ประจำปี 2546 วันที่ 7 - 9 กรกฏาคม กรมประมง  หน้า.50