อาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม
ข้าพระพุทธเจ้า ผู้บริหาร ข้าราชการ และเจ้าหน้าที่ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งเขต 6 (สงขลา)
ด้านหน้าอาคารสำนักงาน
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เขต 6 สงขลา

ในระหว่างวันที่ 5 - 8 กันยายน 2560
หลังจากรอเวลามาประมาณ 4 ปี ก็ได้เวลาเริ่มผลิตปลากะพงขาวรุ่นลูก (F1 select generation) จากพ่อแม่ปลากะพงขาวกลุ่มคัดเลือกสำหรับน้ำหนัก (select for body weight) ที่ถูกคัดเลือกไว้ที่ระดับความเข้มข้นของการคัดเลือก (selection intensity) 2 ระดับ และกลุ่มควบคุม (random group)

ความสำเร็จที่เป็นครั้งแรกของโลกนั้น ใช่ว่าจะเกิดขึ้นได้ง่าย ๆ โดยเฉพาะเกิดในประเทศไทย โดยคนไทย ใครจะรู้ว่าเบื้องหลังความสำเร็จในการเพาะพันธุ์ปลากะพงขาวครั้งแรกของโลกนั้น มีที่มาที่ไปอย่างไร ซึ่งผู้เขียนได้รับโอกาสให้เขียนบทความนี้ ซึ่งไม่ได้มีโอกาสได้เขียนกันบ่อยๆ นักดังนั้นบทความนี้จึงเต็มไปด้วยความภาคภูมิใจ ที่ผู้เขียนจะได้ถ่ายทอดเรื่องราวความเป็นมาในการเพาะพันธุ์ปลากะพงขาวสำเร็จเป็นครั้งแรกของโลก

การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ไม่ว่าจะเป็นการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำสวยงามขนาดเล็ก หรือการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่ นอกจากการให้อาหารเพื่อการเจริญเติบโตที่ดีของสัตว์น้ำแล้ว การจัดการคุณภาพน้ำถือเป็นเรื่องสำคัญที่ผู้เลี้ยงสัตว์น้ำต้องมีความรู้ความเข้าใจ เพื่อที่จะจัดการคุณภาพน้ำให้เหมาะสมกับสัตว์น้ำที่เลี้ยง โดย เฉพาะการกำจัดของเสียที่เกิดจากการเลี้ยงสัตว์น้ำ เช่น ขี้ปลา และเศษอาหาร ด้วยวิธีการเปลี่ยนถ่ายน้ำ หรือหากเป็นสารอินทรีย์ที่ไม่ละลายน้ำ

บทคัดย่อ

นำเตตราไฮมีนาที่แยกได้จากปลาหางนกยูงที่เป็นโรคตัวเปื่อยมาศึกษาเพื่อจัดจำแนกชนิดทางอนุกรมวิธาน โดยศึกษาลักษณะสันฐานวิทยา จากตัวอย่างสด และย้อมสี ตรวจดูลักษณะเซลล์ภายใต้กล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสง (Light microscopy, LM) และนำเซลล์มาผ่านการเตรียมตัวอย่างเซลล์เพื่อศึกษารายละเอียดลักษณะรูปร่างให้ชัดเจนมากขึ้นด้วยกล้องจุลทรรศน์แบบส่องกราด (scanning electron microscopy, SEM)

บทคัดย่อ

ทำการศึกษาปรสิตในปลากะรังจุดส้ม orange-spotted grouper (Epinephelus coioides) ที่เลี้ยงในกระชัง จังหวัดกระบี่ ทำการศึกษาจากตัวอย่างปลาขนาด 4 - 5 นิ้ว ก่อนปล่อยลงกระชังและเลี้ยงต่อไปจนถึง 10 เดือน เก็บตัวอย่างปลาเดือนละ 2 ครั้ง ๆ ละ 10 ตัวเป็นระยะเวลา 10 เดือน พบปรสิตภายนอกและภายในจำนวน 5 กลุ่ม ดังนี้ คือ

บทคัดย่อ

ทำการแยกเตตราไฮมีนาจากปลาหางนกยูงที่เป็นโรคตัวเปื่อยและนำมาเพาะเลี้ยงให้เป็นเซลล์บริสุทธิ์ (pure culture) ในห้องปฏิบัติการ ศึกษาการเพิ่มจำนวนเซลล์ โดยใช้อาหารต่างกัน 4 สูตร คือ น้ำบ่อกรองและฆ่าเชื้อ (autoclaved pond water, APW) Neff ‘s medium (NGM) น้ำบ่อกรองและฆ่าเชื้อเติมด้วยซีรั่มจากวัว (fetal bovine serum) 5 เปอร์เซ็นต์(%) (APWS) และ proteose peptone yeast glucose (PPYG) และทำการศึกษาการเพิ่มจำนวนเซลล์ในสภาวะแวดล้อมต่างกัน คือ ความเป็นกรด ด่าง (pH) ของอาหาร 10 ระดับ อุณหภูมิ 7 ระดับ ความเค็ม 10 ระดับ สุ่มนับเซลล์ทุก ๆ 24 ชั่วโมงเป็นระยะเวลา 14 วันจากทุกกลุ่มการทดลอง ผลปรากฏว่า เตตราไฮมีนาเจริญได้ในอาหารทุกสูตรเมื่อเลี้ยงนาน 24 ชั่วโมง

บทคัดย่อ

การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างขนาดความยาวเหยียดของปลากะตักกับขนาดตาอวนที่ใช้ทำการประมง เพื่อวิเคราะห์หาขนาดตาอวนที่เหมาะสม ได้ดำเนินการโดยการสุ่มตัวอย่างปลากะตักจากเครื่องมือประมงอวนจับปลากะตัก 3 ประเภท คือ อวนล้อมจับปลากะตักกลางวัน อวนครอบปลากะตักประกอบแสงไฟล่อ และอวนล้อมจับปลากะตักประกอบแสงไฟล่อ ซึ่งทำการประมงในบริเวณอ่าวไทยฝั่งตะวันออก ในเขตจังหวัดระยอง จันทบุรี และ ตราด ระหว่างเดือนสิงหาคม 2543 – มกราคม 2544 ปลากะตักที่สุ่มได้ถูกดองในน้ำยาฟอร์มาลิน 10 % ประมาณ 24 ชม. ก่อนทำการจัดค่าต่างๆ และนำไปทดสอบการลอดตาอวนขนาดต่างๆ โดยวิธีสอดหัวปลาเข้ากับช่องตาอวน ข้อมูลความยาวปลากะตักที่ลอดตาอวน ไม่ลอดตาอวนที่ทดสอบ

บทคัดย่อ

ทำการแยกและเลี้ยงเซลล์จากตัวอ่อนของจระเข้ระยะที่ยังอยู่ในไข่ พบว่าเซลล์เจริญได้ดีในอาหาร Leibovitz-15 ที่มีซีรั่ม 10-15% และสามารถทำ subculture ได้ 154 passage อุณหภูมิที่เหมาะสมต่อการเจริญของเซลล์คือ 25o - 30o ซ เซลล์นี้ได้ตั้งชื่อว่า SCE (Siamese crocodile embryo) เป็นเซลล์ชนิด epithelium ไม่พบการปนเปื้อนของเชื้อไวรัส แบคทีเรีย เชื้อรา หรือไมโครพลาสมา เซลล์ SCE สามารถเก็บรักษาในสภาพแช่เยือกแข็งในถังไนโตรเจนเหลว (-190o ซ) เซลล์ SCE สามารถมีชีวิตอยู่และคงสภาพของ monolayer ได้นานกว่า 3 สัปดาห์ ที่อุณหภูมิ 27o ซ โดยไม่ต้องเปลี่ยนอาหารเลี้ยงเซลล์ เซลล์ SCE ยอมรับการติดเชื้อไวรัสและเกิดมีการเปลี่ยนแปลง cytopathic effect (CPE) จากเชื้อไวรัสดังต่อไปนี้ เชื้อแรบโดไวรัสที่แยกได้จากปลาป่วยเป็นโรคระบาด หรือ EUS เชื้ออิริโดไวรัสที่แยกได้จากกบและปลาบู่ และเชื้อ channel catfish virus (CCV) เซลล์ SCE ถึงแม้ว่าจะพัฒนามาจากจระเข้ แต่สามารถที่จะนำมาใช้เพาะเชื้อไวรัสที่ก่อโรคในปลา และกบได้ดี

บทคัดย่อ

การศึกษาไข่และปลากะตักวัยอ่อนทางฝั่งทะเลอันดามัน โดยใช้ถุงแพลงค์ตอน ขนาดตา 330 ไมครอน ทำการเก็บตัวอย่างตั้งแต่บริเวณจังหวัดระนองถึงจังหวัดสตูล โดยเก็บตัวอย่างบริเวณจังหวัดสตูลและพื้นที่ใกล้เคียง จำนวน 26 สถานี รวม 3 เที่ยว ในปี 2542 บริเวณจังหวัดระนองและพื้นที่ใกล้เคียง จำนวน 28 สถานี รวม 1 เที่ยว ในปี 2543 บริเวณจังหวัดพังงาและพื้นที่ใกล้เคียงจำนวน 29 สถานี รวม 5 เที่ยว ในปี 2544 จากการศึกษาพบไข่ปลากะตักทั้งหมด 6 ชนิด ประกอบด้วย สกุล Enchasicholina 3 ชนิด และสกุล Stolephours 3ชนิด ซึ่งไข่และปลากะตักวัยอ่อนบริเวณจังหวัดระนองและพื้นที่ใกล้เคียง ชุกชุมและแพร่กระจายบริเวณด้านตะวันออกของเกาะสุรินทร์ ปากแม่น้ำกระบุรี

บทคัดย่อ

ดำเนินการศึกษาประสิทธิภาพการจับสัตว์น้ำของเครื่องมือลอบปูพับได้ โดยการทดลองวางลอบปูพับได้ บริเวณเกาะเสม็ด จังหวัดระยอง ระหว่าง เดือนพฤษภาคม ถึง พฤศจิกายน พ.ศ. 2544 จำนวน 15 ครั้งๆ ละ 12 ชั่วโมง ใช้ลอบปูทั้งสิ้น 1920 ลูก พบว่า ลอบปูพับได้มีปริมาณการจับเฉลี่ย เท่ากับ 57.23 +- 30.82 กรัม/ลอบ ซึ่งปริมาณการจับเฉลี่ยมีความแตกต่างกันระหว่างครั้งที่ทำการประมงลอบปูพับได้มีองค์ประกอบการจับสัตว์น้ำ 27 ชนิด สัตว์น้ำหลักที่จับได้ 3 ชนิด ได้แก่ ปูม้า (Portunus pelagicus) ปลาทรายแดง (Nemipterus sp.) และ ปลาสายรุ้ง (Pentapodus sp.) คิดเป็นร้อยละโดยน้ำหนัก เท่ากับ 32.78, 21.25 และ 12.39 ตามลำดับ ซึ่งมีปริมาณการจับรวมกันมากกว่าร้อยละ 50 ของปริมาณการจับทั้งหมดปูม้าที่จับได้ทั้งสิ้น 473 ตัว